تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥١

[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 19 تا 28 ]

نموده فرموده كه : وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ و أى گروه مؤمنان حبس مكنيد زنان را به زور ، بنا برين « وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ » معطوف است بر « لا يَحِلُّ لَكُمْ » به اين تقدير كه « يا ايها الذين آمنوا لا تعضلوهن » و كلمهء « لا » براى نهى است ، و مىتواند كه معطوف باشد بر « تَرِثُوا النِّساءَ » و كلمهء « لا » زايد باشد براى تأكيد نفى به اين تقدير كه « يا ايها الذين آمنوا لا يحل لكم أن تعضلوهن » يعنى أى گروه مؤمنان ! و نيز حلال نيست بر شما اينكه حبس كنيد و نگاهداريد زنان را لِتَذْهَبُوا تا آنكه ببريد بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ بعضى از آنچه داده‌ايد بايشان از جمله مهر ايشان إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ استثناست از « وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ » بحذف مضاف ، يعنى حبس مكنيد ايشان را در هيچوقتى از اوقات مگر در وقت آنكه بجاى آورند بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ فعل قبيحى را كه ظاهر و آشكارا باشد قبح آن چنانچه از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه هر گاه زن به شوهر خود بگويد كه « غسل نكنم بسبب جنابتى كه از تو حاصل شود مرا ، و در آورم ديگرى را كه مكروه تو باشد در فراش تو » حلال شود آن شوهر را كه خلع كند او را يعنى چيزى از مهر او بگيرد و او را طلاق دهد . بنا برين آيهء مذكوره دلالت دارد بر صحت خلع وَ عاشِرُوهُنَّ و زندگانى كنيد با زنان خود بِالْمَعْرُوفِ بنيكويى در قول و فعل .

فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ پس اگر شما از صحبت ايشان كراهت داشته باشيد و نخواهيد ايشان را ، به مجرد اين از ايشان مفارقت نكنيد و صبر كنيد فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً پس شايد كه شما كراهت داشته باشيد چيزى را وَ يَجْعَلَ اللَّهُ و بگرداند خداى تعالى فِيهِ در آن چيز ، كه از آن كراهت داريد خَيْراً كَثِيراً نيكويى بسيار را .

وَ إِنْ أَرَدْتُمُ و اگر خواهيد شما بواسطهء كراهت از صحبت زنان خود بدون نشوزى و مخالفتى اسْتِبْدالَ زَوْجٍ طلب بدل كردن زنى مَكانَ زَوْجٍ بجاى زنى ديگر يعنى خواهيد كه بدل گيريد زن نو بجاى زن كهنه وَ آتَيْتُمْ إِحْداهُنَّ و داده باشيد