تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٤

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 190 تا 200 ]

خود را در عسرت و كفار را در عشرت ديدند گفتند : چرا كفار را نعمت و ما را محنت نصيب باشد ؟ حق تعالى به جهت تسليهء خاطر ايشان ميفرمايد كه : بايد نفريبد شما را تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا رفتن و آمدن آنان كه كافر شدند فِي الْبِلادِ در شهرها براى تجارت و تحصيل مال ، مراد از عدم فريب آن چيزيست كه از تقلب بهم ميرسد و تقلب سبب آنست و آن وسعت حال و كثرت مال است مَتاعٌ قَلِيلٌ اين رفتن بشهرها و جمع كردن اموال متاعى اندكست در جنب آنچه براى مؤمنين آماده شده ، بنا برين « متاع قليل » خبر مبتداء محذوفست ، اى ذلك التقلب متاع قليل ، پس كفار هر چند در تحصيل زخارف بىمدار دنيا نازند اما عنقريب هر چه دارند دربازند ثُمَّ پس آن گاه بآخرت روند مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ جاى ايشان دوزخ است وَ بِئْسَ الْمِهادُ و بد آرامگاهى است دوزخ .

لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا ليكن آنها كه ترسيدند رَبَّهُمْ عذاب پروردگار خود را و بعبادت او مشغول شدند لَهُمْ جَنَّاتٌ مر ايشانراست بوستانهايى كه تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ميرود از زير قصرها و درختان آن جنات جويهاى آب خوشگوار خالِدِينَ فِيها جاويد ماندگانند در آن جنات نُزُلًا حال از جناتست و « نزل » چيزى را گويند كه براى مهمان آماده كنند ، يعنى هميشه باشند در جنات حالكونى كه آن جنات مهمانى و پيشكش ايشانست مِنْ عِنْدِ اللَّهِ از جانب خداى تعالى وَ ما عِنْدَ اللَّهِ و آنچه از نزد خداست مانند ثواب و كرامت كه « لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر » خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ بهتر است مر نيكوكاران را از متاع قليل كفار .

وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ و بدرستى كه از اهل كتاب لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ هر آينه جمعى هستند مثل سلطان حبشه نجاشى و عبد اللَّه بن سلام كه ايمان مىآورند بخداى تعالى و به آنچه بر شما فرو فرستاده شده كه آن قرآنست وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ و به آنچه فرو فرستاده شده بايشان كه آن توراة و انجيل است خاشِعِينَ لِلَّهِ در حالتى كه تواضع