تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٦

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 164 تا 175 ]

ميخواهيم ما از ايشان الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ آنان را كه اجابت كردند فرمان خدا و فرستاده او را در رفتن بار ديگر بجهاد مِنْ بَعْدِ ما أَصابَهُمُ الْقَرْحُ از پس آنكه رسيده بود ايشان را جراحات ، بنا برين ترجمه « الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِلَّهِ » منصوب بمدحست ، أى أعنى من المؤمنين الذين استجابوا للَّه و الرسول ، و احتمال دارد كه صفت « المؤمنين » باشد به اين معنى كه ضايع نميگرداند خداى تعالى أجر مؤمنين را كه موصوف به اين صفتند كه اجابت كردند خداى تعالى را و فرمان رسول او را لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ مر آن كسانى را كه نيكويى كردند از مؤمنان بفرمانبردارى وَ اتَّقَوْا و بترسيدند از غضب خدا بر عدم فرمانبردارى أَجْرٌ عَظِيمٌ مزدى بزرگست « أَجْرٌ عَظِيمٌ » مبتداست « للذين احسنوا » خبر آن .

الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ ميتواند كه منصوب بمدح باشد ، اى اعنى من المؤمنين الذين قال لهم الناس ، يعنى ميخواهيم ما از مؤمنين آن جماعتى را كه از جهت ترسانيدن ايشان گفتند مر ايشان را مردمان ، و ميتواند كه مثل « الذين » سابق صفت « المؤمنين » باشد يعنى آن مؤمنين متصفند به اين كه گفتند ايشان را مردمان ، يعنى نعيم بن مسعود ، مراد در اينجا از عام و خاص شخص معين است چنانچه در مجمع البيان گفته كه بعضى را اعتقاد اينست كه مراد ازين ناس نعيم بن مسعود أشجعى است و بعد ازين گفته : و هو قول أبى جعفر و أبى عبد اللَّه عليه السّلام إِنَّ النَّاسَ بدرستى كه مردمان يعنى أبو سفيان و تابع او قَدْ جَمَعُوا بتحقيق كه جمع شده‌اند و اتفاق كرده‌اند لَكُمْ براى كشتن شما فَاخْشَوْهُمْ پس بترسيد ايشان را زيرا كه شما را بواسطهء جراحت و ضعف طاقت حرب ايشان نيست فَزادَهُمْ پس زياده گردانيد اين سخن براى مؤمنين إِيماناً تصديق و يقين را نه خوف و جبن را ، اين آيه صريح است بر اينكه ايمان زيادتى و نقصان مىپذيرد وَ قالُوا و گفتند : حَسْبُنَا اللَّهُ كافيست ما را نصرت دادن خدا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ و نيكو وكيلى است .

و بعضى مفسرين مطابق روايت ابى الجارود از حضرت أبى جعفر الباقر