تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٠

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 164 تا 175 ]

و بدرستى كه شأن اينست كه بودند ايشان مِنْ قَبْلُ پيش از بعثت آن رسول لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ هر آينه در گمراهى هويدا .

و بعد از امتنان ايشان بارسال پيغمبر آخر الزمان عليه و آله صلوات اللَّه الملك المنان باز بيان جهاد بدر و احد مىكند و ميفرمايد كه : أَ وَ لَمَّا أَصابَتْكُمْ معطوفست بر جملهء سابقه كه در باب جنگ احد مذكور شد و آن جمله « لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ » تا آخر است ، يعنى آيا نبود اينكه هنگامى كه رسيد بشما مُصِيبَةٌ بليتى از اعداء دين در جنگ احد كه آن هزيمت و جراحت و قتل اخوانست قَدْ أَصَبْتُمْ حال آنكه بتحقيق رسانيده بوديد شما در بدر مر كافران را مِثْلَيْها دو چندان آن بليت زيرا ، كه ايشان در احد هفتاد تن از شما را كشتند و شما در بدر هفتاد تن از ايشان را كشته بوديد و هفتاد تن را أسير گرفته با وجود اين قُلْتُمْ گفتيد شما از روى جزع كه : أَنَّى هذا از كجا اين بما رسيد و حال آنكه پيغمبر بما وعدهء نصرت داده بود ؟ قُلْ بگو اى محمد در جواب ايشان : هُوَ آنچه بما رسيد مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ از نزد شماست و از شآمت كردار شما كه در بدر اختيار فديهء اسيران بر قتل كرديد با وجود آنكه حكم بر قتل ايشان نافذ گشته بود چنانچه از ائمهء هدى عليهم السلام مرويست و قاضى ناصر الدين بيضاوى گفته كه

« عن على عليه السّلام : به اختيار كم الفداء يوم بدر »

على بن ابراهيم آورده كه حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله بامر جبرئيل باصحاب گفت كه :

چنين مقدر گشته كه اگر شما أسيران بدر را فدا بگيريد به قدر آن كسانى كه از ايشان فدا بگيريد در سال ديگر از شما شربت شهادت خواهند چشيد ، أصحاب گفتند كه :

چون شهادت موجب دخول در بهشت است ما را قبول است ، و مع هذا متنطق به اين كلام شدند كه « انى هذا و قد وعدنا رسول اللَّه النصر ؟ » و يا مراد از « مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ » اينست كه شما بفرمودهء رسول خدا محافظت رخنهء كوه احد نكرده رو بغنيمت آورديد إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بر هر چيز تواناست ، از نصرت و منع آن .