تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٦

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 159 تا 163 ]

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ كلمهء « ما » در « فَبِما رَحْمَةٍ » زايده است ، اى فبرحمة من اللَّه ، يعنى پس بسبب بخشايشى كه رسيد ترا اى محمد از جانب خداى تعالى لِنْتَ لَهُمْ نرم شدى تو براى منهزمان جنگ احد و درشتى نكردى با ايشان وَ لَوْ كُنْتَ و اگر ميبودى تو فَظًّا بد خلق غَلِيظَ الْقَلْبِ سخت دل جفا كننده لَانْفَضُّوا هر آينه پراكنده شدندى أصحاب تو مِنْ حَوْلِكَ از اطراف تو فَاعْفُ عَنْهُمْ پس درگذر از ايشان و مؤاخذه بر تقصيرات ايشان مكن وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ و طلب آمرزش كن از براى ايشان وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ و مشورت نما با ايشان در كارهاى خود يا در خصوص كار حرب ، اگر چه آن حضرت در تدبير امور از همه پيش بود أما أمر بمشاورت يا از جهت خوشحال شدن اصحابست و يا بواسطهء آنكه اين سنت حسنهء مشورت در امت آن حضرت باقى بماند و بدون مشورت كارى نكنند

فى نهج البلاغة قال على عليه السّلام « الاستشارة عين الهداية و قد خاطر من استغنى برأيه »

على بن مهزيار از حضرت جواد عليه السّلام روايت كرده كه حق تعالى از مشورت استخاره را خواسته قال :

« وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ ، يعنى الاستخارة »

فَإِذا عَزَمْتَ پس چون قصد كنى كارى را و منقول از حضرت صادق عليه السّلام « عزمت » بصيغهء متكلم است يعنى هر گاه عزم كردم و أمر فرمودم ترا بر كارى فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ پس شروع كن در آن كار و توكل كن بر خداى تعالى و در آن كار مشورت با احدى مكن كه درين كار مشورت احتياج نيست إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ دوست ميدارد توكل كنندگان را و نصرت ميدهد ايشان را .