تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٤٩
قدمى فراتر نهيم شايد اين امر روشنتر شود
رضوان اللَّه عليه كه تكان بزرگ بعلماى آن عصر داده بلكه روش استنباط را عوض كرده چنان كه شواهد جليّه دالّ بر آنست از آن مشرب و مذاق برگشته و اين تفسير را طبق مذاق اهل حديث و روايت نوشته باشد توضيح اين اجمال آنكه اين نهضت و جنبش امين استرآبادى توجه عموم اهل علم و دانش را باحاديث و اخبار بيش از آنكه در سابق بوده متوجه ساخت ، پس علما در هر گوشه و كنار بنشر احاديث و اخبار و تأليف و تصنيف در آن باب پرداختند بالنتيجه محمدين ثلاثة اواخر موفق شدند تا وافى و بحار و وسائل را برشتهء تأليف آوردند ، و همچنين سيد ميرزاى جزائرى كتاب بزرگ جوامع الكلام را در اين باره نوشت و « عوالم العلوم » در رديف اينها تأليف شد الى غير ذلك ، پس هيچ استبعاد ندارد كه امر طبق احتمال مذكور بوده باشد و اينكه مصنف ( ره ) از محبوب - القلوب اسم نبرده براى عدم اهميت به آن بعد از رسيدن به اين مشرب و مذاق بوده باشد و اللَّه اعلم .
اما نسبت به تمام شدن تأليف تفسير در هند شايد مؤلف نزديك به تمام شدن آن بهند رفته و كتاب را كه در دست تأليف بوده با خودش بهند برده و اجزاء آخر آن را در آنجا بپايان رسانيده باشد و اللَّه اعلم .
قدمى فراتر نهيم شايد اين امر روشنتر شود
قدمى فراتر نهيم شايد اين امر روشنتر شود
از كلمات علماى تراجم دربارهء مؤلف ( ره ) معلوم شد كه وى رساله‌اى در باب عالم مثال دارد و چون آن مشهورترين تأليفات وى بوده بذكر آن اكتفاء نموده‌اند اكنون ببينيم در اين تفسير از آن رساله نام برده شده است يا نه ؟
چون نگاه مىكنيم مىبينيم در چندين جا از رسالهء مثاليه نام برده شده است پس لازم است بتفصيل به آن موارد اشاره كنيم شايد اينمطلب بوسيلهء اين تحقيق روشنتر شود .