تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٥

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 139 تا 145 ]

چنانچه بعد از آن حضرت اكثر اصحاب قبول خلافت حضرت امير المؤمنين نكردند و مرتد شدند . در روضهء كافى از حضرت أبى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه

كان الناس أهل ردة بعد النبى صلى اللَّه عليه و آله الا ثلاثة : المقداد بن الاسود و أبو ذر الغفارى و سلمان الفارسى ، و ذلك قول اللَّه عز و جل : وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ .

وَ مَنْ يَنْقَلِبْ و هر كه بر گردد عَلى عَقِبَيْهِ بر هر دو پاشنهء خود بهر دو معنى كه گذشت فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ پس ضرر نرساند اين انقلاب خداى تعالى را شَيْئاً هيچ گونه ضررى ، بلكه ضرر و شآمت آن بر آن كس راجع مىشود وَ سَيَجْزِي اللَّهُ و زود باشد كه جزا دهد خداى تعالى الشَّاكِرِينَ شكر كنندگان را كه در جهاد ثبات قدم ورزيدند . در احتجاج از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه آن حضرت در خطبهء غدير خم فرمودند كه :

« الا و ان عليا هو الموصوف بالصبر و الشكر ثم من بعده ولدى من صلبه »

يعنى آگاه باشيد بدرستى كه على بن أبى طالب اوست موصوف بصبر و شكر ، پس بعد از او فرزندان من كه از پشت او بوجود خواهند آمد .

وَ ما كانَ لِنَفْسٍ و نباشد و نسزد هيچ نفسى را أَنْ تَمُوتَ اينكه بميرد إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ مگر باذن دادن خداى تعالى ملك الموت را ، يا مگر بعلم خداى تعالى ، يا مگر به ترك حفظ حال سابق چنانچه بعد ازين خواهى شنيد كِتاباً مُؤَجَّلًا أى كتب كتابا مؤجلا ، يعنى نوشته شده است موت حتمى خلايق در لوح المحفوظ نوشته شدنى در وقت معين مقرر كه نه گنجايش تقديم دارد و نه گنجايش تأخير و صاحب مجمع البيان گفته كه : اين آيه دال است بر آنكه أجل مردم يكيست و مقتول به اجل خود فوت شده و تفصيل اينكلام در سورهء مباركهء أنعام خواهد آمد .

وَ مَنْ يُرِدْ و هر كه خواهد بجهاد خود ثَوابَ الدُّنْيا ثواب دنيوى را كه آن غنيمت است نُؤْتِهِ مِنْها بدهيم او را از آن ثواب وَ مَنْ يُرِدْ و هر كه خواهد به عمل