تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٣

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 139 تا 145 ]

كافران را هنگامى كه سلطنت مؤمنان را باشد ابن عباس گويد كه : پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود كه : وصىّ من على بن ابى طالب است و از اولاد او يكى از ائمهء هدى قائم منتظر خواهد بود ، به حق خدا كه قائلين بر امامت او در حين غيبت عزيزترند از كبريت احمر جابر درين وقت از آن حضرت پرسيد كه : يا رسول اللَّه قائم آل محمد را غيبت خواهد بود ؟

فرمود : آرى به خدا قسم و آيهء « وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا » را خواندند ، يعنى غيبت او را سبب آنست كه تا بيازمايد خداى تعالى مؤمنين را به قبول ولايت و امامت او ، و بعد ازين حضرت فرمود كه :

« يا جابر ! ان هذا الامر من اللَّه و سرّ من سرّ اللَّه مطوىّ من عباد اللَّه و اياك و الشك فيه فان الشك فى أمر اللَّه كفر »

يعنى اى جابر اين غيبت صاحب الامر امرى است از جانب اللَّه تعالى و سرّيست از أسرار او كه بنا بر مصالح كلى پوشيده شده است بر بندگان خدا ، و بر حذر باش أى جابر از شك كردن در آن زيرا كه شك در أمر خدا كفر است .

أَمْ حَسِبْتُمْ آيا گمان ميكنيد شما أى مؤمنان أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ اينكه در آييد در بهشت وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ و حال آنكه ندانسته باشد خداى تعالى الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ آنها را كه جهاد كردند از ميان شما ، يعنى و حال آنكه هنوز از شما جهادى بفعل نيامده باشد كه علم خداى تعالى به آن گيرد وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ نصب « يعلم » بتقدير كلمهء « أن » است ، أى و لما أن يعلم الصابرين ، يعنى و نداشته باشد خداى تعالى شكيبايى صبر كنندگان شما را در شدايد جهاد محصل معنى مجموع آنكه آيا شما مىپنداريد كه از اهل جنت خواهيد بود بدون آنكه از شما جهاد و صبر در جهاد بوقوع آمده باشد كه تا متعلق علم الهى گردد ؟ اين پنداريست باطل بلكه بوسيلهء جهاد و شكيبايى در تحمل مشاق آن مستوجب دخول در بهشت خواهيد شد ، پس مراد در اينجا نفى علم نيست بلكه نفى معلوم است كه جهاد و صبر است .

وَ لَقَدْ كُنْتُمْ و هر آينه بتحقيق بوديد شما كه از روى اشتياق رسيدن به ثواب