تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٨

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 130 تا 138 ]

زمين ، يا وسعت آن مانند وسعت آسمانها و زمين است كه « عرض » گفته و از آن وسعت خواسته ، بنا برين بايد كه بهشت محيط بر افلاك سبعه باشد أُعِدَّتْ آماده شده چنين بهشت لِلْمُتَّقِينَ براى پرهيزكاران .

الَّذِينَ آن پرهيزكارانى كه يُنْفِقُونَ انفاق ميكنند و صرف مينمايند اموال خود را در راه خدا فِي السَّرَّاءِ در حالت توانگرى وَ الضَّرَّاءِ و در حالت بيچيزى يا در حالت خوشحالى و اندوهناكى وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ و آن متقيان كه فرو خورنده‌گانند خشم را با وجود قدرت ايشان بر انتقام ، و چون غيظ هيجان طبع است در وقت رؤيت مكروه لهذا اسناد غيظ بر حق تعالى نميكنند وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ و عفو كنندگانند از مردمان از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده‌اند كه

« ان هؤلاء فى امتى قليل الا من عصم اللَّه و قد كانوا كثيرا فى الامم التي مضت »

وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ و خداى دوست دارد نيكوكاران را .

وَ الَّذِينَ عطف است بر « للمتقين » يعنى بهشت چنين آماده شده براى متقين و براى كسانى كه إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً هر گاه بكنند كار ناشايست أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ يا ظلم كنند بر نفسهاى خود ، ميتواند كه مراد از فاحشه گناه كبيره باشد مثل زنا و از ظلم گناه صغيره باشد ، و محتمل است كه مراد از ظلم كبيره‌اى باشد اعظم از فاحشه ، و بعضى گفته‌اند كه فاحشه در افعال و ظلم در اقوال است ذَكَرُوا اللَّهَ ياد كنند عقوبت و وعيد خداى را فَاسْتَغْفَرُوا پس طلب آمرزش كنند از خداى تعالى لِذُنُوبِهِمْ براى گناهان قولى و فعلى خود وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ و كيست كه بيامرزد گناهان را ؟ استفهام بمعنى نفى است ، يعنى نميآمرزد گناهان را إِلَّا اللَّهُ مگر خداى غفور وَ لَمْ يُصِرُّوا و اصرار ننمايند عَلى ما فَعَلُوا بر آنچه كردند از معاصى . در كافى از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه مراد از اصرار درين آيهء كريمه اينست كه گناهى بكنند و طلب مغفرت و آمرزش ننمايند و در دل ايشان توبه از آن نگذرد . در تفاسير عامه از