تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٠

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 75 تا 78 ]

هميشه باشى تو عَلَيْهِ قائِماً بر سر او ايستاده و بعنف و تعدى مطالبهء حق خود نمايى ، مثل فنحاص بن عازورا كه شخصى ديگر از اهل قريش يك دينار به او سپرده بود و او انكار حق آن شخص نمود .

ذلِكَ اين خيانت و ادا ننمودن مال مردم بِأَنَّهُمْ بسبب آنست كه ايشان قالُوا گفتند : لَيْسَ عَلَيْنا نيست بر ما فِي الْأُمِّيِّينَ در ادا ننمودن مال جمعى كه « امّى » اند و كتاب بر ايشان نازل نشده و بر دين و آيين ما نيستند سَبِيلٌ گناهى و عقوبتى وَ يَقُولُونَ و ميگويند عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ بر خداى تعالى دروغ را زيرا كه ميگفتند :

ندادن مال اميين مطابق فرمودهء خداست با آنكه خداى تعالى در همهء اديان حكم باداء امانت كرده وَ هُمْ يَعْلَمُونَ و ايشان نيز ميدانند كه موافق حكم الهى خيانت حرام و خائن مذموم و معذبست .

بَلى آرى در خيانت عقاب ، و در أداء امانت ثواب است ، پس در تقرير جمله كه « بلى » متضمن آنست ميفرمايد كه : مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ هر كه وفا كند بعهد خود يا بعهد خداى تعالى در اداء امانات و غير آن وَ اتَّقى و بپرهيزد از خيانت و غدر فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ پس بدرستى كه خداى تعالى دوست ميدارد و افاضهء رحمت مىكند پرهيزگاران را .

إِنَّ الَّذِينَ بدرستى كه آنان كه يَشْتَرُونَ ميفروشند يعنى بدل ميكنند بِعَهْدِ اللَّهِ بعهد خداى تعالى كه آن ايمان بمحمد و اداء امانتست وَ أَيْمانِهِمْ و به قسم هايى كه ميخوردند درين باب و ميگفتند كه « و اللَّه لنؤمنن به و لننصرنه » ثَمَناً قَلِيلًا بهاء اندك را ، يعنى آنان كه مال اندك ميگيرند و از عهد و قسم خود ميگذرند و آن مال قليل دنياى فانى را بدل آن عهد و حلف ميشمارند أُولئِكَ آن گروه لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ هيچ نصيبى نيست مر ايشان را از ثواب در آخرت وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ و سخن نگويد با ايشان خداى تعالى سخنى كه باعث فرح و خوشحالى ايشان گردد وَ لا يَنْظُرُ