تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٥

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 64 تا 74 ]

قُلْ بگو اى محمد يا أَهْلَ الْكِتابِ اى اهل كتاب توراة و انجيل تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بياييد بسوى سخنى راست كه ثابت است « بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ » ميان ما و ميان شما و در آن توراة و انجيل و قرآن را اصلا اختلاف نيست و آن سخن حق أَلَّا نَعْبُدَ اينست كه عبادت نكنيم إِلَّا اللَّهَ مگر خداى را وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً و شريك نسازيم به خدا چيزى را وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً و فرانگيرد بعضى از ما بعضى ديگر را أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ خدايان بجز خداى بر حق ، و نگوييم كه مسيح يا غير آن خدايند يا پسر خدا فَإِنْ تَوَلَّوْا پس اگر بر گردند از كلمهء حق فَقُولُوا اشْهَدُوا پس بگوييد اى اهل اسلام مر ايشان را كه : گواه باشيد بِأَنَّا مُسْلِمُونَ به اينكه ما مسلمانيم نه شما .

يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ اى اهل كتاب توراة و انجيل چرا مخاصمت ميكنيد در دين ابراهيم ؟ گويند كه : أهل توراة ميگفتند كه دين ابراهيم دين ما بود ، و اهل انجيل ميگفتند كه : دين ابراهيم دين ما بود ، و چون اين منازعت را به خدمت حضرت آوردند آيهء « يا أَهْلَ الْكِتابِ » تا آخر نازل گرديد .

وَ ما أُنْزِلَتِ التَّوْراةُ و حال آنكه فرستاده نشد توراة كه يهود بر آن عمل ميكنند وَ الْإِنْجِيلُ و فرستاده نشد انجيل كه نصارى اعتقاد بر آن دارند إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ مگر بعد از زمان ابراهيم يعنى يهوديت بهم نرسيد مگر بنزول توراة براى موسى و نصرانيت عادت نشد مگر بنزول انجيل براى عيسى ، و اين هر دو بعد از زمان ابراهيم بودند و زمان ابراهيم قبل از زمان اينها بود ، پس چگونه دين ابراهيم دين يهود و يا دين نصارى تواند بود ؟ و هر چند قرآن نيز بعد از ابراهيم نازل شده اما چون اسلام ابراهيم اتفاقى و صريح در قرآنست و در توراة و انجيل يهوديت و نصرانيت ابراهيم مذكور نيست ، بلكه مذكور در كل واحد از اينها نيز اسلام ابراهيم است بنا برين يهود و نصارى را نميرسد كه بگويند كه دين ابراهيم دين اسلام نيز نخواهد بود أَ فَلا تَعْقِلُونَ آيا در نمىيابيد كه اين دعوى شما بدون دليل و برهانست ، بلكه دعوى