تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٥
[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 42 تا 54 ]
زيرا كه مقرر است كه فرزند را بمادر وقتى نسبت ميدهند كه پدر مفقود باشد ، و لقب آن مسيح است و اصل مسيح بلغت عبرانى مشيحاست ، و معنى آن « مبارك » است ، و تقديم لقب بر اسم بواسطهء تعظيم است چنانچه ميگويند : « يا مصطفى محمد و يا مرتضى على » و چون مراد از كلمه حضرت مسيح عليه السّلام است بنا بر اين ضمير راجع به كلمه را در « اسمه المسيح » مذكر آورده وَجِيهاً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ در حالتى كه آن كلمه صاحب جاه و منزلت است در دنيا و آخرت ، و چون كلمه تخصيص يافته بلفظ « منه » پس در حكم معرفه است بنا بر اين « وجيها » حال « كلمه » واقع شده ، با آنكه صاحبحال بايد كه معرفه باشد وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ و از جملهء نزديك گردانيده شدگانست بكرامت كريم على الاطلاق ، و گفته‌اند كه : من المقربين يا اشارتست بعلوّ درجهء او در بهشت و يا اشارتست ببردن او بسوى آسمان و صحبت او با ملائكه .
وَ يُكَلِّمُ النَّاسَ و سخن گويد با مردمان بطريق اعجاز فِي الْمَهْدِ در گهواره وَ كَهْلًا و در وقت كهولت و پيرى ، يعنى سخن كردن او هنگام صغر و كبر مساويست ، و گويند چون عيسى در سن سى و سه سالگى كه وقت جوانى است به آسمان بردند پس بايد كه مراد از كلام در سن كهولت بعد از نزول او باشد در زمان دولت آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله و خروج صاحب الامر عليه السّلام وَ مِنَ الصَّالِحِينَ در حالتى كه او از جملهء نيكوكاران و انبياست .
و بطريق استفهام كه آيا چنين فرزند بدون مساس زوجى خواهد بود يا با مساس قالَ گفت مريم : رَبِّ اى پروردگار من أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ چگونه باشد مرا فرزندى وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ و حال آنكه مس نكرده مرا هيچ مردى ؟ قالَ گفت جبرئيل عليه السّلام بفرمان ملك جليل جل اسمه : كَذلِكِ به همين حال كه هستى بدون ملاقات بشر اللَّهُ يَخْلُقُ ما يَشاءُ خداى آفريند آنچه را كه خواهد مانند فرزند بى