تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٤

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 26 تا 32 ]

تعالى را كه به پيغمبر خود فرمود « قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ » به خدا قسم كه فرمانبردارى نميكند خداى تعالى را بنده هرگز مگر آنكه داخل كند خداى تعالى بر آن بنده در طاعت خود پيروى ما را ، و به خدا قسم كه پيروى نميكند ما را بنده‌اى هرگز مگر اينكه دوست ميدارد او را خداى تعالى ، و به خدا قسم كه نميگذارد كسى پيروى ما را هرگز مگر اينكه دشمن ميدارد آن كس ما را ، و به خدا قسم كه دشمن نميدارد ما را هرگز كسى مگر اينكه عصيان ميورزد خداى تعالى را ، و هر كه بميرد در حالتى كه عاصى باشد مر خداى تعالى را رسوا مىكند او را خداى تعالى و مياندازد او را برو در آتش جهنم وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ و تا بيامرزد خدا گناهان شما را ، و كل واحد از « يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ » و « يَغْفِرْ لَكُمْ » جواب امرند كه « فَاتَّبِعُونِي » باشد ، يعنى تابع من باشيد كه تبعيت من موجب حب الهى و غفران از ذنوبست وَ اللَّهُ غَفُورٌ و خداى بسيار آمرزنده است رَحِيمٌ مهربانست بر كسانى كه تابع پيغمبر خدا و اوصياء اويند .

قُلْ بگو اى محمد : أَطِيعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فرمان بريد خداى تعالى و فرستادهء او را فَإِنْ تَوَلَّوْا احتمال دارد كه فعل مضارع باشد بتقدير « فان تتولوا » يعنى پس اگر بر گرديد از طاعت خداى تعالى و رسول او ، و احتمال دارد كه فعل ماضى باشد بدون تقديرى ، يعنى پس اگر برگشتند ايشان از طاعت خداى تعالى و از طاعت رسول او فَإِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْكافِرِينَ بدرستى كه خداى تعالى دوست نميدارد كافران را ، يعنى راضى نيست از ايشان . ظاهر اينبود كه « لا يحبهم » بگويد تا ضمير راجع بكفار ما سبق شود ، پس وضع ظاهر بجاى ضمير يا اشارت بر اينست كه عدم حب الهى عام است مر جميع كافران را ، خواه كافران ما سبق باشند و خواه غير ايشان ، و يا تصريحست بر اينكه علت عدم حب و عدم رضاى الهى كفر ايشان است ، زيرا كه گفته‌اند : ترتب حكم بر مشتق علت مأخذ اشتقاق آنست ، و درين آيه چنين است كه « فان اللَّه لا يحب الكافرين