تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠١

[ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 10 تا 13 ]

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بدرستى كه آنان كه كافر شدند و ميل بكيش باطل كردند لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ هرگز دفع نكند از ايشان مالهاى ايشان وَ لا أَوْلادُهُمْ و نه فرزندان ايشان مِنَ اللَّهِ شَيْئاً از عذاب خداى تعالى چيزى را ، و يا مراد اينست كه غنى و توانگر نميسازد مالهاى ايشان و فرزندان ايشان از رحمت و طاعت خداى تعالى چيزى را ، به اين معنى كه آن اموال و اولاد بدل رحمت الهى نميتوانند كه واقع شوند بلكه هميشه محتاج برحمت رحيم خواهند بود وَ أُولئِكَ و آن گروه كفار هُمْ وَقُودُ النَّارِ ايشانند افروزندهء آتش دوزخ .

كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ مرفوع المحل است تا جملهء مستانفه باشد به اين تقدير كه « دأب هؤلاء كدأب آل فرعون فى تكذيب الرسل » يعنى عادت اين جماعتى كه اختيار كفر كردند مانند عادت متابعان فرعون است در تكذيب پيغمبران وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ معطوفست بر آل فرعون ، اى دأبهم كدأب الذين من قبلهم ، يعنى عادت اين كفار مانند عادت جمعى است كه پيش از فرعون و فرعونيان بودند كَذَّبُوا بِآياتِنا حالكونى كه بتحقيق تكذيب كردند آيات ما و حجتهاى ما را ، بنا برين « كذبوا بآياتنا » جملهء حاليه است باضمار « قد » تحقيقى ، و بعضى را اعتقاد اينست كه جملهء « كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ » جملهء مستأنفه نيست بلكه متصل بكلام سابق است كه آن « لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ » باشد يا « هُمْ وَقُودُ النَّارِ » ، و بنا بر اول معنى آيت چنين مىشود كه غنى نميسازد اين كافران قريش را اموال و اولاد ايشان چنانچه دأب و شأن آن جماعتى است كه پس از آل فرعون بودند زيرا كه اموال و اولاد ايشان نيز مستغنى نميساختند ، و بنا بر ثانى معنى چنين است كه اين كافران هيمهء آتش دوزخند ، چنانچه عادت آل فرعون و متقدم بر ايشانست كه هيمهء آتش جهنمند فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ پس بگرفت ايشان را خداى تعالى بسبب گناهان ايشان و ايشان را معذب گردانيد وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ و خداى تعالى سخت