تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٨
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 282 تا 284 ]
زنان تخمير يافته فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى پس به ياد بيارد يكى از آن دو زن ديگرى را وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا و بايد كه آبا نكنند گواهان از تحمل شهادت و از اداء آن چون خوانده شوند از براى تحمل و أداء شهادت .
و فى الكافى عن ابى الحسن عليه السّلام « فى قوله عز و جل : وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا ، فقال :
اذا دعاك الرجل لتشهد له على دين او حق لم ينبغ لك أن تقاعس عليه »
از اينحديث معلوم مىشود كه مراد از اين آيه اداى شهادت است نه تحمل آن .
وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ و كاهلى نكنيد از اينكه بنويسيد دين را صَغِيراً أَوْ كَبِيراً حالكونى كه آن دين اندك باشد يا بسيار يا آنكه نويسنده صغير السن باشد يا كبير السن . چنانچه على بن ابراهيم تصريح كرده إِلى أَجَلِهِ تا مدت معين كه تعيين كردهايد از براى اداء آن دين .
ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ اين كتابت شما نزديكتر است براستى نزد خداى تعالى وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ و أصوب و أدخل است در قيام نمودن از براى گواهى دادن وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا و قريبتر است به اينكه شك نكنيد دو كيفيت آن دين إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً اى الا ان تكون التجارة تجارة حاضرة ، يعنى مگر آنكه باشد آن معامله كه واقع مىشود ميان شما سوداى نقد به نقد كه تُدِيرُونَها بَيْنَكُمْ ميگردانيد آن را ميان يكديگر دست بدست و نقد بنقد فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلَّا تَكْتُبُوها پس نيست بر شما درين صورت گناهى و مؤاخذه بسبب آنكه ننويسيد آن معاملهء نقد بنقد را ، زيرا كه اين معامله بعيد است از تنازع و تشاجر و از نسيان ، بنا برين احتياج بكتابت ندارد وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ و گواه گيريد بطريق استحباب و ندب هر گاه خريد و فروخت دست بدست كنيد وَ لا يُضَارَّ كاتِبٌ و بايد كه ضرر نرساند هيچ نويسنده در نوشتن حق كسى مثلا به اينكه چيزى كم و يا زياده نويسد وَ لا شَهِيدٌ و ضرر نرساند هيچ گواهى به اينكه خيانت كند در گواهى دادن ، اين ترجمه وقتى است كه « و لا يضار » مبنى للفاعل باشد