تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٨

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 261 تا 265 ]

اسباب بطلان انفاقست كه آن ريا و عدم ايمان به خدا و بروز جزاست ، و تنبيه است بر مبالغه در بطلان انفاق مشبّه به تا از آنجا مبالغه در بطلان انفاق مشبه لازم آيد .

فَمَثَلُهُ پس حال آن كسى كه تصدق بطريق منّ و أذى و ريا مىكند كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ همچو حال سنگ عظيم هموار است كه بر روى آن خاك نشسته باشد فَأَصابَهُ وابِلٌ پس رسيده باشد بر آن سنگ باران بزرگ قطره و شسته باشد آن خاك را از روى آن فَتَرَكَهُ صَلْداً پس گذاشته باشد آن را سنگى خالى از خاك در اين آيه تشبيه شده منافق مرائى به سنگ مذكور و انفاق او به خاك و ريا ، و عدم ايمان او بباران بزرگ قطره ، و بطلان آن انفاق بسبب ريا بشستن باران آن خاك را لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ استينافست براى بيان حال منافق مرائى يعنى قادر و توانا نيستند اين منافقان منفقان مرائى ، بر تحصيل چيزى از ثواب مِمَّا كَسَبُوا از آنچه كسب كرده‌اند از تصدقات ريايى يعنى نمىيابند ايشان از آن اعمال ريايى فائده و ثوابى ، چنانچه يافته نميشود بر صفوان چيزى از تراب بواسطهء شستن باران آن را و چون « الذى » باعتبار لفظ مفرد است و بحسب معنى جمع ، بنا برين ضماير مفرده مثل ضمير « ماله » و غير آن باعتبار لفظ « الذى » است ، و ضماير جمع مثل ضمير « لا يقدرون » و « مما كسبوا » باعتبار معنى آن وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ و خداى تعالى راه نجات و بهشت ننمايد گروه كافران را و يا سلب لطف و توفيق خود از ايشان مىكند .

تعبير از منفق ريايى بكافر تهديد عظيم است مر اصحاب ريا را ، و تنبيه است بر اينكه ريا حكم شرك دارد چنانچه روايت كرده‌اند كه حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله فرموده :

« ان أخوف ما أخاف عليكم الشرك الاصغر ، قيل : و ما الشرك الاصغر ؟ قال :

الريا »

يعنى بدرستى كه ترسنده‌ترين آنچه مىترسم من بر شما شرك كوچكتر است گفتند : چيست شرك كوچك‌تر ؟ حضرت فرمود كه : آن رياست پس بر مؤمن واجبست كه اجتناب از آن نمايد .