تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٨

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 233 تا 237 ]

مدهيد ايشان را بأمر پنهان كه آن جماعست ، و وجه تعبير جماع بسرّ ظاهر است + زيرا كه هر امر پنهان را سرّ گويند و جماع نيز امر پنهانست در تفسير على بن ابراهيم روايت كرده كه از جملهء سرّ اينست كه شخصى در عدت زن بگويد : وعدهء مواصلت ما و تو در خانهء فلان كس است . و

فى الكافى « عن على بن ابى حمزة قال : سألت ابا الحسن عليه السّلام عن قول اللَّه عز و جل : وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا قال : يقول الرجل : أواعدك ببيت فلان . يعرض لها بالرفث »

إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفاً مستثنى منه « إِلَّا أَنْ تَقُولُوا » محذوفست و تقدير كلام چنين است كه « لا تواعدوهنّ الا مواعدة بقول معروف » يعنى وعده مدهيد اين زنان را مگر وعده بقول نيكو كه آن وعده بر سبيل تعريض و كنايه است نه تصريح .

و فى تتمة حديث على بن ابى حمزة قال عليه السّلام : « القول المعروف التعريض بالخطبة على وجهها و حلها » .

وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكاحِ و قصد مىكند عقد نكاح آن زنانى را كه در عدت باشند حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتابُ أَجَلَهُ تا آنكه برسد عدتى كه نوشته شده و تعيين كرده شده است از براى زنان از نزد خداى تعالى بنهايت خود ، بنا برين ترجمه مراد از كتاب مكتوبست و مراد از اجل انتهاء آن و انقضاء آنست وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي أَنْفُسِكُمْ و بدانيد اينكه خداى تعالى ميداند آنچه را كه در نفسهاى شما و در دلهاى شماست از عزم و قصد نكاح زنان قبل از انقضاى عدت فَاحْذَرُوهُ پس حذر كنيد و اجتناب نمائيد از آن ، و اين تهديد و مبالغه است در عدم نزديكى بمعاصى كه گويا به مجرد عزم و قصد آن معاقب خواهيد شد اگر چه در واقع عقابى بر آن متفرع نگردد . مولانا احمد اردبيلى رحمه اللَّه تعالى بعد ازين تفسير گفته كه : « لانّ المشهور عند الاصحاب أنه لا يعاقب بعزم الحرام و يثاب بعزم الطاعة و هو من جملة ألطافه تعالى » و مىتواند كه بمحض نيت حرام بدون عزم ، عقابى نباشد ليكن در عزم عقاب متحقق شود چنانچه مذهب سيد مرتضى رضى اللَّه عنه است ، بخلاف طاعت كه بمحض نيت بدون عزم نيز ثواب بر آن متفرع است و مبناى