تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠١

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 217 تا 218 ]

و بعد از اين ابتدا بكلام ديگر مىكند و ميفرمايد كه : وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ و بازداشتن مردمان از طاعت خداى تعالى وَ كُفْرٌ بِهِ و ناگرويدن بخداى تعالى وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ مضاف در اينجا محذوفست و مضاف اليه باقى مانده بر جرّ ، أى و صدّ المسجد الحرام ؛ يعنى باز داشتن مسجد الحرام يعنى مكه از دخول مردم وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ و بيرون كردن اهل مسجد الحرام از آنجا أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ بزرگتر است از روى گناه نزد خداى تعالى از قتل مشركى در اشهر حرم بطريق خطا ، بنا برين تفسير « وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ » با معطوفات مبتدا و « أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ » خبر و صيغهء « أفعل » را بر واحد و بر متعدد اطلاق ميكنند ، و حاصل كلام اينست : اگر چه مقاتله در أشهر حرم گناه بزرگست ليكن هر يك از كبائرى كه از قريش صادر شده مثل منع كردن پيغمبر و اصحاب او از طاعت خداى تعالى ، و كافر شدن و نگرويدن بخداى تعالى ، و منع مردم از مكه ، و اخراج پيغمبر و مؤمنين از مكه ، بزرگتر است از روى وزر و گناه نزد خداى تعالى از مقاتله كردن در اشهر حرم به گمان آنكه آن ماه حرام نيست وَ الْفِتْنَةُ و كفر و ساير اعمال قبيحهء قريش أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ بزرگتر است از قتل ندانسته در شهر حرام .

و بعد ازين اخبار مىكند از دوام عداوت كفار با مؤمنين و ميفرمايد كه : وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ معطوفست بر « يسألونك » يعنى و هميشه آن مشركان مقاتله ميكنند با شما اى مؤمنان حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ تا آنكه بر گردانند شما را از دين شما إِنِ اسْتَطاعُوا اگر استطاعت و توانايى برگردانيدن داشته باشند ، اما هرگز اين استطاعت ندارند ، پس « إِنِ اسْتَطاعُوا » اشارتست بعدم حصول غرض مذكور .

وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ و آن كسى كه بر گردد از ميان شما از دين خود فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ پس بميرد حالكونى كه كافر و مرتد باشد فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ پس آن جماعت مرتدين ، ضايع و باطل باشد عملهاى ايشان در دنيا