تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٧

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 213 تا 214 ]

چيزى يعنى در آن دينى كه اختلاف كردند در آن وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ و اختلاف نكردند در دين إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مگر آنان كه داده شده بودند كتاب يعنى كتابى را كه حق تعالى به جهت از إله اختلاف در دين ، و حق نازل كرده ايشان آن را سبب اختلاف كردند مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ از پس آنكه آمد بديشان دلايل ظاهره و براهين باهره بَغْياً بَيْنَهُمْ از جهت سركشى و حسدى كه شايع بود ميان ايشان .

فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا پس هدايت كرد خداى تعالى آنان را كه ايمان آوردند لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ « من الحق » بيان « فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ » است يعنى راه نمود خداى تعالى مؤمنين را بدان حقى كه اهل خلاف در آن اختلاف كردند ، و حاصل كلام اينست كه حق تعالى أهل ايمان را راه به حق نمود بِإِذْنِهِ باراده و لطف خود وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ و خداى تعالى راه مينمايد هر كس را كه خواهد و مصلحت داند بسوى راه راست .

بعد از ذكر اختلاف امم سابقه حكم مىكند مؤمنين را بصبر و شكيبايى در حين انكار منكرين و ميفرمايد كه : أَمْ حَسِبْتُمْ آيا گمان كرديد شما أى مؤمنين أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ اينكه داخل بهشت ميشويد وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ كلمهء « لما » مركب از « لم » نافيه و « ما » زائده است ، أى « و لم يأتكم » يعنى و حال آنكه نيامده باشد شما را و عارض نشده باشد شما را حالتى مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مانند حالت كسانى كه بودند پيش از شما در نهايت شدت و سختى و بر آن حالت صبر كردند . و همزهء « أم حسبتم » براى انكار است يعنى گمان مكنيد و مپنداريد أى أهل ايمان اينكه شما داخل بهشت شويد تا آنكه مانند امم سابقه مبتلا ببلاها نگرديد و صبر و ثبات را شيوهء خود نسازيد ، و حق تعالى خبر از شدت حال امم سابقه ميدهد و ميفرمايد كه : مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ رسيد به آنها شدت فقر و فاقه و بيمارى وَ زُلْزِلُوا و مضطرب گشتند از رسيدن شدايد . جملهء « مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ » جملهء مستأنفه است در