تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٤
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 204 تا 212 ]
ظلل جمع « ظلّه » بمعنى سايبانست ، مانند « قلل » كه جمع « قله » است . و مراد از « غمام » ابر سفيد است كه مظنهء رحمتست و هر گاه آن مبدل به عذاب گردد أصعب و أشدّ خواهد بود وَ الْمَلائِكَةُ أى و تأتيهم الملائكة ، يعنى و انتظار ميكشند كه بيايد بديشان ملائكهء عذاب . در كتاب عيون اخبار الرضا از آن حضرت روايت كرده كه اين آيه اين چنين نازل شده كه « الا أن يأتيهم اللَّه بالملائكة فى ظلل من الغمام » يعنى مگر آن را كه بيارد خداى تعالى فرشتگان عذاب براى عذاب ايشان را در سايبانهايى از ابر سفيد ، و از حديث عياشى كه از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده مستفاد مىشود كه مراد از « إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ » رجعت و خروج قائم آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله است در ظهر كوفه كه آن نجف اشرفست و
قال عليه السّلام « فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ ، أى ينزل فى سبع قباب من نور »
يعنى نازل مىشود در ميان هفت قبههاى از نور ، بنا برين « إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ » بتقدير « الا أن يأتيهم آية اللَّه » خواهد بود ، به اين معنى كه :
مگر آنكه بيايد آيتى از آيات خداى تعالى كه آن صاحب الامر عليه السّلام است . در تفسير ظاهرى « إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ » بتقدير « الا أن يأتيهم عذاب اللَّه » بود و در تفسير باطن بتقدير « الا أن يأتيهم رحمة اللَّه » خواهد بود .
وَ قُضِيَ الْأَمْرُ و گزارده شود امر يعنى تمام شود امر به هلاكت ايشان و هر كس بجزاى خود برسد و عياشى از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه
« قضاء الامر الوسم على خرطوم الكافرين »
يعنى مراد از قضاء أمر نشان كردنست بر بينيهاى كافران وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ و بسوى خداى تعالى و جزاء او باز گردانيده شود همهء كارها .
سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ بپرس اى محمد پسران يعقوب يعنى يهودان مدينه را كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ چند دادهايم پدران ايشان را از معجزهء ظاهره مانند شكافتن دريا و انزال منّ و سلوى و ايشان تبديل آن بكفر كردند وَ مَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ و هر كس