تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٥

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 189 تا 203 ]

لبّى أو أشعر أو قلّد »

فَلا رَفَثَ پس بايد كه جماع نكند وَ لا فُسُوقَ و دروغ نگويد و دشنام ندهد وَ لا جِدالَ و « لا و اللَّه » و « بلى و اللَّه » نگويد ، خواه راست باشد و خواه دروغ فِي الْحَجِّ در اثناى حج و در ايّام آن ، كه اگر رفث بوقوع آيد حجش باطلست ، و در فسوق فديه بگاو است ، و در جدال بگوسفند ، و اسم « لا » در هر سه موضع مفتوحست ، و جملهء خبريه بمعنى انشاء است ، يعنى بايد كه جماع و كذب و جدال در حج واقع نشود

و فى الكافى عن الصادق عليه السّلام « الرفث الجماع ، و الفسوق الكذب و السباب ، و الجدال قول الرجل : لا و اللَّه و بلى و اللَّه »

سباب جمع « سبّ » بمعنى دشنامست و

فى الكافى أيضا عن سليمان بن خالد قال : « سمعت أبا عبد اللَّه عليه السّلام يقول : فى الجدال شاة ، و فى الفسوق بقرة ، و فى الرفث فساد الحج » .

وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ و آنچه ميكنيد شما اى مومنان از نيكويى يَعْلَمْهُ اللَّهُ ميداند آن را خداى تعالى بازاى آن ثواب ميدهد وَ تَزَوَّدُوا و زاد سفر آخرت برداريد فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى پس بدرستى كه بهترين زادهاى سفر آخرت پرهيزگاريست از مناهى و قبايح ، و يا معنى آنست كه زاد سفر حج با خود برداريد و به جهت قوت خود آزار مردم مدهيد ، زيرا كه بهترين زادها اجتناب از طمع است وَ اتَّقُونِ و بترسيد مرا و از موجبات عذاب من پرهيز كنيد يا أُولِي الْأَلْبابِ اى صاحبان عقلها .

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ نيست بر شما گناهى أَنْ تَبْتَغُوا اى فى أن تبتغوا ، يعنى در اينكه طلب كنيد در راه حج و در موسم حج فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ روزى را از پروردگار خود بطريق تجارت ، و يا آنكه حرجى نيست و با اخلاص عمل منافاتى ندارد ازين كه در حين حج طلب مغفرت از خداى خود كنيد .

فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ پس هر گاه بر گرديد شما از عرفات و خواهيد كه بمشعر برويد فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ پس ياد كنيد خداى تعالى را بدعا و ثنا ، يا به نماز مغرب و عشا نزد مشعر الحرام ، و قيد به « حرام » اشارت بر حرمت و تنظيم آنست وَ