تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 189 تا 203 ]

حق تعالى فرموده « 1 » : « جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها » كلمهء « فا » در « فان انتهوا » براى تعقيب است و در « فلا عدوان » فاء جزائى است و

فى تفسير العياشى عن احدهما عليهما السلام فى قوله : « فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ ، قال : الا على ذرية قتلة الحسين عليه السّلام »

و ايضا

عن احدهما عليهما السلام « لا يعتدى اللَّه على احد الاعلى نسل ولد قتلة الحسين عليه السّلام » .

مرويست كه چون حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله در ماه ذى القعده كه يكى از اشهر حرمست جهت اداء عمره احرام بسته متوجه مكه شدند و در حديبيه نزول اجلال فرمودند كفار مكه رعايت حرمت آن ماه ننموده با آن حضرت در مقام مقاتله در آمدند و مانع شدند كه حضرت داخل مكه گردد ، حضرت در آن سال مراجعت بمدينه كردند ، و در سال ديگر در همان ماه بواسطه قضاء عمرهء سال گذشته ارادهء مكه نمودند ، و مكروه دانستند قتال با كفار را بواسطهء رعايت حرمت آن ماه ، حق تعالى پيغمبر خود را اجازت مقاتله با كفار را در آن ماه داد اگر كفار در مقام مقاتله در آيند و فرمود :

الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ يعنى ماه حرام مقابل است به ماه حرام ، چنانچه كفار هتك حرمت ماه حرام كردند و با شما در معرض جنگ و جدال در آمدند شما نيز بعوض آن رعايت حرمت آن مكنيد و با ايشان جنگ كنيد وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ هر حرمتى را كه مراعات آن لازم است جاريست در آن قصاص ، زيرا كه قصاص و مكافات شرعى مخصوص بنفس آدمى و اعضاى او نيست ، بلكه جاريست در همهء حرمتها ، پس قصاص و مكافات داخل نشدن شما در مكه در ماه ذى القعدهء سال گذشته دخول شماست امسال در همين ماه به مكه ، و جنگ شما درين ماه درين سال قصاص و مكافات جنگ ايشانست در همين ماه در سال گذشته .

فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ پس هر كس تعدى و ظلم كند بر شما فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ پس تعدى و ظلم كنيد شما نيز بر او بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ بمانند آن چيزى كه تعدى

( 1 ) - سورهء شورى ، آيهء 40 .