تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٧

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 189 تا 203 ]

فليأت الباب » .

وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ و بترسيد خداى تعالى را در تغيير اين احكام تا آنكه شما فيروزى يابيد .

وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ و بكشيد در راه رضاى خداى تعالى آنان را كه مقاتله ميكنند با شما ، يعنى آنان را كه صلاحيت قتال دارند از مردان جوان بخلاف پيران و كودكان و زنان و اهل ذمه و عهد وَ لا تَعْتَدُوا و از حدود مگذريد و از آن جماعت كه اهليت قتال ندارند ابتدا بقتال مكنيد إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ بدرستى كه خداى تعالى دوست نميدارد از حد در گذرندگان را ، از ائمه عليهم السلام مرويست كه اين آيه ناسخ آيهء « كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ » است كه : در سورهء نساء خواهد آمد « 1 » ،

و فى مجمع البيان « روى عن ائمتنا عليهم السلام أن قوله تعالى : وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ناسخة لقوله : كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ »

و بعضى گفته‌اند كه : قيد قتال به « الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ » اين معنى دارد كه اگر كافران با شما در مقام مقاتله در آيند شما نيز با ايشان در مقام مقاتله در آئيد و اگر ايشان با شما در صدد قتال نباشند شما نيز در صدد قتال نباشيد ، و گفته‌اند كه : اين آيه منسوخست بآيهء « 2 » « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » و بآيه‌اى كه بعد ازين ميآيد « اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ » و چون ناسخيت اين آيه مروى از ائمهء هدى عليهم السلام است حمل بر آن بايد كرد نه بر منسوخيت .

وَ اقْتُلُوهُمْ و بكشيد اى مومنان كافران را حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ هر جا كه بيابيد ايشان را در حلّ يا در حرم ، و در مجمع البيان گفته : كه از ائمهء ما عليهم السلام مروى است كه آيهء « وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ » ناسخ آيه ايست كه در سورهء احزاب مىآيد كه « 3 » « وَ لا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ دَعْ أَذاهُمْ » ناسخ بودن اين دو آيه دلالت دارد بر اينكه ترتيب نزولى غير ترتيب عثمانى است ، زيرا ناسخ بايد كه بعد از منسوخ

( 1 ) - آيهء 77 . ( 2 ) - سورهء توبه ، آيهء 5 . ( 3 ) - آيهء 48 .