تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٣
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 163 تا 167 ]
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً و بعضى مردمان هستند كه فرا ميگيرند غير از معبود بر حق شركاء براى او يُحِبُّونَهُمْ دوست ميدارند اين انداد و شركاء را كَحُبِّ اللَّهِ مانند دوست داشتن مؤمنان خداى تعالى را از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مرويست كه مراد از ناس « وَ مِنَ النَّاسِ » جمعيند كه فلان و فلان را امام خود اخذ كرده اند و منصوص من جانب اللَّه را معزول دانسته و
فى اصول الكافى عن جابر قال : « سألت ابا جعفر عليه السّلام عن قول اللَّه عز و جل : وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ ، قال : هم و اللَّه أولياء فلان و فلان ، اتخذوهم ائمة دون الامام الذى جعل اللَّه للناس اماما »
بنا برين تقدير آيه چنين خواهد بود كه « و من الناس من يتخذ من دون ولى اللَّه أندادا يحبونهم كحب ولىّ اللَّه » و در حديث ديگر آمده كه
« الانداد هم ائمة الظلم و اشياعهم » .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا و آنان كه ايمان آوردهاند و ربوبيت و قدرت خداى تعالى را بفكر مستقيم دريافتهاند أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ قويتر و خالصترند از روى دوستى مر خداى تعالى را و دوستى ايشان هرگز منقطع نميگردد و در حديث صادق عليه السّلام است كه مراد از
« الَّذِينَ آمَنُوا » آل محمدند صلى اللَّه عليه و آله
، چنانچه مراد از آيهء اولى ظالمان ايشانند ، و
فى تفسير العياشى عن الصادقين عليهما السلام فى قوله : « وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ، قالا : هم آل محمد صلى اللَّه عليه و آله » .
وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا و رؤيت در اينجا بمعنى علم است يعنى اگر بدانند آنان كه ستم كردند باتخاذ انداد براى خداى تعالى و امثال و اشباه براى محمد و علىّ عليهما السلام إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ وقتى كه مشاهده كنند عذاب را أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً مفعول « يرى » است أى « و لو يعلموا هؤلاء أن القوة للَّه جميعا » يعنى اگر بدانند ستمكاران اينمعنى را كه همه قوت و قدرت مر خداى تعالى راست وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ و اين معنى را كه خداى تعالى سخت عذابست هر آينه نادم شوند از اعمال خود نادم شدنى شديد ، بنا برين جواب