تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 142 تا 147 ]

مسجد الحرام كه مراد از آن كعبه است . و بعد ازين به جهت تعميم ميفرمايد كه وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ و هر جا كه باشيد شما أى أهل ايمان فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ پس بگردانيد رويها و ابدان خود را شَطْرَهُ بجانب مسجد الحرام ، اول أمر به پيغمبر بود و ثانى بجميع امت مرحومه .

وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ و بدرستى كه آنان كه داده شدند كتاب توراة و انجيل يعنى يهود و نصارى لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ هر آينه بيقين خواهند دانست آن را كه تحويل قبله از بيت المقدس بسوى كعبهء معظمه حق و ثابتست مِنْ رَبِّهِمْ از نزد پروردگار ايشان وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ و نيست خداى تعالى غافل و بى خبر از آن چيزى كه ميكنند أهل كتاب از انكار تحويل قبله و ايشان را بر طبق اعمال ايشان بجز او سزا خواهد رسانيد ، و اگر « تعملون » بتاء فوقانى بخوانند خطاب بمؤمنين است به اين معنى كه خداى تعالى بى خبر نيست از آنچه بجا مىآريد شما أى مؤمنين از امتثال أمر الهى و تبعيّت رسول عربى صلوات اللَّه و سلامه عليه .

آورده‌اند كه يهود گفتند كه : اگر محمد معجزه در باب تحويل قبله و توجه بكعبه بياورد ما نيز مانند مسلمانان رو به طرف كعبه مىآريم و تابع او ميشويم حق تعالى در ردّ ايشان ميفرمايد كه : وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ به خدا قسم كه اگر به يارى تو أى محمد به آنان كه داده شدند كتاب توراة و انجيل ، يعنى اگر به يارى تو براى علماء يهود و نصارى بِكُلِّ آيَةٍ هر آيتى و معجزه را كه از تو خواهند در باب حقّيت توجه بكعبه ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ متابعت نكنند قبلهء تو را كه كعبه است ، زيرا كه معاند را دليل و معجزه نفعى نميكند . « ما تبعوا » بحسب ظاهر جواب قسم است از اينجهت « فاء » جزائيه بر آن داخل نشده ، و بحسب معنى سادّ مسد جزاء شرط نيز هست وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ قِبْلَتَهُمْ و تو نيز متابعت نميكنى قبلهء ايشان را ، پس طمع درين امور طمع در امر محال است وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ و نيستند بعضى از اهل كتاب متابعت