تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٦

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 116 تا 119 ]

و بعضى گفته‌اند : كه در آيهء « بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » تغليب غير ذوى العقول است بر ذوى العقول كه اشارت بر تحقير شأن ذوى العقول باشد تا ظاهر شود كه اينها را مرتبهء ولديت خداى تعالى نيست « تعالى اللَّه عن ذلك علوّا كبيرا » .

بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ از نو پديد آورندهء آسمانها و زمين است بنا برين « بديع » بمعنى مبدع اسم فاعل است . و

فى اصول الكافى قال ابو جعفر عليه السّلام : « ان اللَّه عز و جل ابتدع الاشياء كلها بعلمه على غير مثال كان قبله فابتدع السماوات و الارض و لم يكن قبلهن سماوات و لا ارضون »

وَ إِذا قَضى أَمْراً و چون اراده كند ايجاد چيزى را فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ پس جز اين نيست كه گويد مر آن چيز را كه : باش ، پس مىباشد .

درين مقام ذكر « قول » مجاز است و مراد آنست كه هر چه را حكم الهى تعلق بوجود آن گيرد آن موجود مىشود بدون تراخى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرموده‌اند :

« انما كلامه سبحانه فعل منه »

و از اين آيت نيز معلوم مىشود كه حق تعالى منزه از ولد است زيرا كه اتخاذ ولد بدون مهلت و تراخى متصور نيست و افعال حق تعالى منزه و مبرّا از تراخى است .

وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ و گفتند آنان كه نميدانند و كتابى ندارند از مشركين ، و گفتند آنان كه ميدانند و كتابى دارند ليكن عمل بدانش خود نميكنند : لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ چرا سخن نميكند خداى تعالى با ما و نميگويد كه تو پيغمبرى ؟ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ يا چرا نمىآيد بما حجتى و دليلى موافق خواهش ما بر صدق قول تو كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ مثل قول ايشان گفتند جماعتى كه پيش از ايشان بودند زيرا كه گفتند « أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً » و از اينجهت معاقب گرديدند تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ و به يكديگر مشابهت دارند دلهاى كافران كتابى و غير كتابى و سابقين ايشان در عناد و در عدم نصرت قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ بتحقيق روشن گردانيديم آيات داله بر توحيد و نبوت را براى گروهى كه طالب يقينند .

إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بدرستى كه فرستاديم ترا اى محمد براستى بَشِيراً وَ