تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٤
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 114 تا 115 ]
است آن نماز نافله ، بخلاف نماز فريضه كه در آن توجه بخانهء كعبه واجبست چنانچه حق تعالى فرموده « 1 » : « فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ »
قال فى مجمع البيان « قيل : نزلت فى صلاة التطوع على الراحلة تصليها حيث ما توجّهت اذا كنت فى سفر ، و هذا هو المروىّ عن أئمتنا عليهم السلام »
و در بعضى روايات آمده كه اين آيت در باب قبلهء متحيرين است در صلاة مفروضه و
فى من لا يحضره الفقيه عن الصادق عليه السّلام « نزلت هذه الاية فى قبلة المتحيرين »
و بعضى گفته‌اند كه اين آيت نازل شده است جهت رد اعتراض يهود بر پيغمبر صلوات اللَّه عليه و آله در توجه آن حضرت بسوى كعبه . حاصل كلام اينست كه كعبه و بيت المقدس همه قبلهء مرضيهء الهىاند بهر طرف كه مصلحت وقت باشد حكم بتوجه آن طرف ميفرمايد . و بعضى گفته‌اند كه نازل شده در باب دعا و ساير اذكار كه توجه به قبله در آنها شرط نيست .
ليكن حق آنست كه ائمه عليهم السلام تصريح به آن كرده‌اند و باقى تفسير برأى است ، و
« من فسّر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار »
يعنى هر كه قرآن را برأى خود تفسير كند پس بگو آماده ساز جاى خود را از آتش دوزخ .
إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى واسِعٌ فراخ مغفرت است كه در سفر و در وقت تحير كه مقام تعب و سرگردانيست امر باستقبال قبله نكرده و آن را معفوّ داشته عَلِيمٌ داناست بمصالح عباد .
تفسير آيهء « فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ » چنانچه مذكور شد بنا بر ظاهر قرآنست ، و اما باطن آن در كتاب احتجاج از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه مراد از وجه اللَّه در آيهء « فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ » ائمهء معصومينند عليهم السلام و در مناقب ابن شهر آشوب از حضرت امام رضا عليه التحية و الثناء روايت كرده كه مراد از « وجه اللَّه » در اين آيه علىّ بن ابى طالب است عليه السّلام .
و چون يهود گفتند كه : عزير پسر خداى تعالى است ، و نصارى گفتند كه مسيح پسر خداى تعالى است ، و مشركين عرب گفتند كه : ملائكه بنات اللّه‌اند ازين خبر ميدهد
( 1 ) - در همين سوره آيهء 144