تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٣

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 102 ]

حَتَّى يَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَةٌ تا آنكه قبل از تعليم بطريق نصيحت ميگفتند كه : جز اين نيست كه ما به جهت آزمايش خلايق از جانب اللَّه فروز آمده‌ايم ، تا ظاهر شود كه تعلّم سحر به جهت ابطال سحر ديگرى مىكند يا آنكه ميخواهد كه عمل بسحر كند و بدين وسيله كافر شود فَلا تَكْفُرْ پس كافر مشو أى متعلم باستعمال سحر و به اعتقاد آنكه بر عمل سحر گناهى و عذابى نيست .

فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما پس آموختند طالبين سحر از آن دو فرشته و يا آموختند از دو صنف سحر كه يكى « ما كتب الشياطين على ملك سليمان » است كه مراد از آن نيز نجاتست و ديگرى « ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ » است ، بنا بر اوّل ضمير « منهما » راجع بر دو فرشته است ، و بنا بر ثانى بر دو صنف سحر چنانچه در كتاب عيون اخبار الرضا روايت كرده كه

« فيتعلّمون يعنى طالبى السحر منهما يعنى مما كتب الشياطين على ملك سليمان من النيرنجات و ما انزل الملكين ببابل هاروت و ماروت ، يتعلمون من هذين الصنفين »

ما يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ آن سحرى را كه جدايى افكند به آن ميان مرد و زن او وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ و نيستند ايشان ضرر رساننده بسحر هيچ كسى را إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ مگر به ترك حفظ حق تعالى مر آن كس را . در احاديث متكرر الورود است كه هر شخصى را چند ملك موكل است كه حفظ او ميكنند ، پس اذن الهى اينمعنى دارد كه امر شود كه ترك حفظ كنند . و

فى رواية « إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ اى الا بتخلية اللَّه و علمه ، فانه لو شاء لمنعهم بالجبر و القهر »

وَ يَتَعَلَّمُونَ ما يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ و مىآموختند ايشان چيزى را كه بعد از عمل آن زيان رساند در دين ايشان و نفع نكند در دين .

وَ لَقَدْ عَلِمُوا اى و اللَّه لقد علموا ، يعنى به خدا قسم كه بتحقيق دانستند يهود و متعلّمون سحر لَمَنِ اشْتَراهُ اينكه هر كه بخرد كتاب سحر را يعنى بدل كند كتاب خداى تعالى را كه قرآن است بكتاب سحر و عمل سحر كند ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ نيست او را در قيامت هيچ نصيبى از نعمتهاى بهشت .

وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ و هر آينه بد چيزيست كه فروختند بدان چيز نفسهاى خود را ، و نفوس خود را مرهون عذاب الهى گردانيدند لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ اى لو كانوا يعلمون