تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٧
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 83 تا 86 ]
ميدهيد كه اسلاف شما اقرار بر اخذ عهد و قبول آن كردند .
ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ پس شما آن گروهيد كه پيمان را شكستيد ، بنا برين « انتم » مبتداست « و هؤلاء » خبر تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ حالكونى كه ميكشيد نفسهاى خود را و ميتواند كه « ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ » به اين تقدير باشد كه « ثم انتم يا هؤلاء تقتلون انفسكم » يعنى پس شما اى جماعت يهود ميكشيد نفسهاى خود را وَ تُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ و بيرون ميكنيد گروهى از قوم خود را از شهرها و منزلهاى ايشان تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ حالكونى كه معاونت ميكنيد يكديگر را بر اضرار فريقى از قوم خود بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ ببدى و بستم بسيار وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى و اگر بيايند پيش شما آنان كه شما اخراج ايشان كرده‌ايد اسيران ، كه اعداء و كفّار بواسطهء عدم معاون ايشان را اسير كرده باشند تُفادُوهُمْ فديه ميدهيد و باز ميخريد آنها را . از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله مرويست كه بابو ذرّ گفتند كه « هذه الاية نزلت فيك و فى خصمك » و
فى رواية « انزل اللَّه فيك و فى عثمان هذه الاية »
و چون در علم الهى مندرج بود كه عثمان ابو ذر را از مدينه اخراج خواهد فرمود و بربذه خواهد فرستاد حق تعالى اين آيت را در شأن ايشان نازل گردانيد ، چنانچه عثمان اعتراف كرد كه اگر ابو ذر را مشركين اسير كنند بجميع مال خود باز خرد وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ ضمير « هو » ضمير شأنست و مرجع ندارد ، و معنى كلام چنين است كه بيرون ميكنيد شما جمعى از قوم خود را و شأن اينست كه حرام كرده شده بر شما اخراج ايشان ، بنا برين « وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ » متعلق است بقول خداى تعالى كه فرموده : وَ تُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ ، و ما بين جملهء معترضه است ، و بعضى از مفسرين گفته‌اند كه : ضمير « هو » ضمير مبهم است و مفسر آن « اخراجهم » است يعنى بيرون ميكنيد بعضى از اقوام خود را حال آنكه اين بيرون كردن حرام كرده شده است بر شما .
و فى تفسير العسكرى عليه السّلام : « أعاد قوله عز و جل اخراجهم و لم يقتصر على ان يقول :
وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ ، لانه لو قال ذلك لرئى ان المحرّم انما هو مفاداتهم و ليس كذلك »
يعنى