تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٠

صعتر :

جهت رفع قولنج صعب و رياح غليظه ، مجرب دانسته‌اند و مشوى او جهت درد مثانه و قطور جوشانيدهء او در روغن زيتون جهت گرانى سامعه ، نافع و چون دو سه عدد او را در ميان نى و امثال آن گذاشته ، دهن انبوبه را به موم گرفته ، در زير سر نائم گذارند و او نداند ، مانع خواب او گردد .

[ 3347 ]

صرفان :

صرفان :

شامل سرب و خرماى سرخ است .

[ 3348 ]

صراخه :

صراخه :

لوف الحية است .

[ 3349 ]

صريس :

صريس :

نوعى از لوف است .

[ 3350 ]

صريرط :

صريرط :

اشراس است .

[ 3351 ]

صرد :

صرد :

سودانيات است .

[ 3352 ]

صرب :

صرب :

صمغ است .

[ 3353 ]

صرايه :

صرايه :

حنظلى است كه مايل به زردى شده باشد .

[ 3354 ]

صريرا :

صريرا :

بادروج است .

[ 3355 ]

صرو :

صرو :

شوكران است .

[ 3356 ]

صعتر :

صعتر :

به صاد و سين ، اسم گياهى است كه به تركى ، ككليك اودى [ اوتى ] و به اصفهانى ، آويشم نامند . برّى و بستانى مىباشد و بستانى را به فارسى ، مرزه نامند و برگ برّى ، بعضى مدور و قسمى ، ريزه و طولانى و اقسام او ، تند و خوشبو و گل همه ، كبود است .

در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و كوهى او ، گرم و خشك‌تر و در افعال ، قوىتر از بستانى است و مجفِّف و مقطع و با ترياقية و مفتّح و محلّل بلغم و رياح و مشهّى و ملطّف اغذيهء غليظه و منقّى معده و جگر و ريه از رطوبات و مانع صعود بخارات به دماغ و دو مثقال گل او با سركه و نمك ، مسهل سودا و بلغم و خوردن ادويهء مسهله با آب صعتر مطبوخ ، مانع مغص و مخرج اقسام كرم و رافع تخمه و عفونت غذا و ترش شدن آن و جهت غثيان و وجع الفؤاد و قولنج ثقلى و ريحى و بلغمى و با ماست جهت قولنج سوداوى مستمرى از مجربّاب و با عسل جهت گزيدن [ هوامّ ] و طبيخ آن با انجير جهت ربو و سرفه و با آب كرفس جهت حصاة و عسر بول و با مثل او عناب كه با چهارده وزن آن آب جوشانيده باشند و به ربع رسيده ، بالخاصية جهت رقيق كردن خون ، مجرب و با روغن زيتون جهت انواع مغص و سركه كه در او خيسانيده باشند ، از آن سكنجبين سازند ، يا تنها بنوشند ،