تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٢

جرجير :

مصدع محرورين و مورث جراحت امعاء و مصلحش سكنجبين و شير آهن تافته .

و قدر شربتش جهت اطفال ، از نيم دانگ تا يك دانگ - در تب ربع دو دانگ - و در تقويت باه ، تا نيم مثقال و در استسقاء ، چهار دانگ و بدلش در تفريح ، سه وزن آن زرنباد است .

[ 1406 ]

جدال :

جدال :

نوع سبز بلح است .

[ 1407 ]

جداجد :

جداجد :

صرصر است .

[ 1408 ]

جدى و جدا :

جدى و جدا :

بزغاله است و در معز ، مذكور خواهد شد .

[ 1409 ]

چدروا :

چدروا :

به لغت اصفهان ، اسم صبر سقوطرى است .

[ 1410 ]

جرجير :

جرجير :

به فارسى تر تيزك گويند . برّى او ابهقان است و دو قسم مىباشد : يكى ساقدار و برگش از برگ ترب ريزه تر و گلش زرد و بسيار تند و او را خردل برّى گويند و يكى بى ساق و برگ او نرم و كم حدّت و گلش سرخ . و بستانى او سه قسم مىباشد : يكى شبيه به ترب و ساق دار و برگش با خشونت و در مازندران ، شاهتره وكوله تره و در تنكابن ، خاص تره نامند و تخم او سفيد و حرف بابلى ، عبارت از اوست . و قسمى را رشاد و به فارسى تر تيزك شاهى گويند برگش بزرگ و گلش سرخ و تخمش مايل به سرخى و طولانى و قسم ديگر ، ريزه برگ و تخمش ريزه تر از حبّ الرشاد است و مراد از مطلق او ، قسم اخير است .

برى او ، در سوم ، گرم و در آخرِ دوّم ، خشك و بستانى ، در دوّم ، گرم و در اوّل ، خشك و مدر شير و بول و مفتّح سدّه جگر و سپرز و مفتت حصات و مولد منى و محرِّك جماع و ضماد او با زهره گاو جهت ازالهء قروح و خوردن آن ناشتا جهت رفع بدبوئى زير بغل ، نافع .

مصدع و مورث سدّه و مبخِّر و مظلم بصر و مصلحش كاسنى و سركه است .

تخم او در خواص مذكوره ، قوىتر است از آن و با آب گرم ، مقيىء بلغم و با زردهء تخم مرغ نيم برشت جهت تحريك باه ، مؤثر و ضماد او جهت كلف و با عسل جهت بهق و نمش و با زهرهء گاو جهت شقاق ناخن ، نافع و موجب ثوران خون و انصباب مواد به اعضاى ضعيفه و مصلحش شير تازه .

قدر شربت از بستانى تا پنج درهم و از برّى تا سه درهم و بدلش مثل آن تودرى است