تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧١

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 281 ]

بود و آن را مطالبه كند او گويد كه : بار خدايا من هيچ ندارم كه به دو دهم ، حق تعالى گويد كه : ملازم او باش ساعتى ، هر دو بباشند گرماى قيامت در ايشان اثر كند حجاب از بهشت بردارند نسيم و راحت بهشت بديشان رسد ، صاحب حقّ گويد كه : بار خدايا اين كراست ؟

گويد : آنكس را كه حقّى بر غيرى دارد رها كند و او را مطالبه نكند ، گويد : بار خدايا رها كردم تو گواه باش ، حق تعالى گويد : چون تو رها كردى حقّ خود را من اوليترم كه حقّ خود بر بندهء خود رها كنم دست در دست نهيد و ببهشت شويد .

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 281 ]

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 281 ]

وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ ( 281 )

ميگويد : بترسيد از روزى كه شما را در آن روز با پيش خداى برند يا شما با پيش خداى رويد يعنى با جائى كه در آنجا كسى را حكمى و امرى نباشد جز خداى را .

عبد الله عباس گفت : چون اين آيت آمد جبرئيل آمد و گفت : خداى تعالى ميگويد :

اين آيت را بر سر دويست و هشتاد آيت بنه از سورة البقرة و گفت يعنى عبد اللّه عبّاس كه :

اين آخر آيتى است كه از قرآن فرو آمد و بروايت ديگر آخرين آيتهاى قرآن آيتهاى ربا بود .

مفسّران گفتند كه : چون آيت « إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ » آمد ، پيغمبر گفت : ليت شعرى متى يكون ذلك ؟ - كاشكى دانستمى كه كى خواهد بود ؟ - خداى تعالى اين آيت فرستاد : إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ ، پس از نزول آيت يك سال بماند پس آيت « لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ » ( تا به آخر آيت ) آمد و رسول پس از آن ششماه بزيست آنگه بحجّ وداع رفت در راه « يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ » فرو آمد . چون بازگشت بغدير خمّ رسيد « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ » فرو آمد چون آيت برسانيد و امير المؤمنين را قائم مقام خود گردانيد و هم در آن منزل بود كه « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي » فرو آمد پس از آن هشتاد و دو روز برآمد آيت ربا آمد پس از آن اين آيت آمد : وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ، و اين آخر آيتى است كه از قرآن فرو آمد و رسول صلى اللّه عليه و آله پس از آن بيست و يكروز بزيست .

[ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ] پس تمام بدهند هر نفسى را آنچه كرده باشد و بر ايشان ظلم