تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤

مطلب شگفت‌آور حيرت‌انگيز

فانّها كلّها عين ما فى البحار من غير تغيير حتّى فى اللفظ حتّى أنّى مع كمال ممارستى بالرجوع الى الكتابين لم اجد له كلاما مختصّا به اصلا و هو غريب غاية الغرابة و لم أقف على الاوّل من كتابه هذا حتّى أعلم هل قدّم لذلك عذرا فيه ام لا » .

محصل معنى آنكه « كتاب عوالم العلوم تأليف شيخ عبد اللّه بحرانى شاگرد علّامهء مجلسى ( ره ) مشتمل بر يكصد و بيست مجلّد است و از ملاحظهء برخى از مجلّدات آن كه به نظر من رسيده است برميآيد كه غالب اخبار و بيانات اين كتاب اگر همهء آن چنين نباشد باندك تغيير اسلوب در ترتيب از بحار برداشته شده است و در نقل اخبار اين امر چندان مهمّ نيست آنچه اهميّت دارد همانا بيانات مندرجه در آن كتاب است زيرا كه همهء آنها عين بيانات بحار است بدون هيچگونه تغييرى حتّى الفاظ و عبارات بيانات در هر دو كتاب نيز يكى است حتّى من با كمال انس و غايت ممارستى كه بهر دو كتاب دارم هر چه گشتم كه سخنى پيدا كنم كه مختصّ به صاحب عوالم باشد و از بحار مأخوذ نشود پيدا نكردم و اين از امور شگفت‌انگيز حيرت‌خيز است و من مجلّد اوّل اين كتاب يعنى دورهء عوالم را نديده‌ام تا ملاحظه كنم و بدانم آيا عذرى براى اين امر كه خوب به نظر نمىآيد تهيّه و فراهم كرده و در مقدّمهء كتاب درج نموده است يا نه ؟ » .

و نظير اين بيانات بلكه شديدتر و سخت‌تر از اينهاست آنچه محدّث نورى ( ره ) در خاتمهء مستدرك نسبت به كسى كه شبيه اين معامله را با كتاب حديقة الشيعهء محقّق اردبيلى ( ره ) كرده است گفته و در آنجا تصريح كرده كه اين عمل سرقت و دزدى است و بلحن بسيار تندى بمرتكب اين خيانت حمله كرده و اهانت نموده است ( رجوع شود بثالث مستدرك ص 394 ) و چون نگارنده بيانات اين عالم را در اين موضوع در كتاب « فيض الآله فى ترجمة القاضى نور اللّه » درج كرده است ( ص 65 - 64 ) در اينجا از نقل آن خوددارى مىكند .

و بالاتر از اين را سيّد عليخان مدنى ( ره ) در رياض السالكين نسبت به كسى كه مطالب كتاب وى را فرا گرفته و به خود نسبت داده است بجا آورده و حتّى در آنجا اهانت