تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨

اين بهشت تا كدام بود

آدم افكند آدم بخفت بفرمود تا استخوانى از پهلوى چپ وى بگرفتند از آن استخوان حوّا را بيافريد بر صورت آدم باجمال تمام و حلّه‌هاى بهشت درو پوشانيد و او را بانواع زينت بياراست بيامد و بر سر بالين « 1 » آدم بنشست چون آدم از خواب درآمد خواست تا دست به دو دراز كند فرشتگان گفتند : مكن ، گفت نه خداى تعالى او را از بهر من آفريد ؟ - گفتند : آرى و ليكن تا مهرش بدهى ، گفت : مهر اين چه باشد ؟ - گفتند : آنكه سه بار بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستى ، گفت : محمّد كه باشد ؟ - گفتند : آخرين پيغمبران از فرزندان تو و اگر نه براى او بودى ترا نيافريدندى ، فرشتگان خواستند تا علم آدم را امتحان كنند گفتند : اين كيست ؟ - گفت : امرأة ، زنى است ، گفتند : چه نامست ؟ - گفت :

حوّا ، گفتند : چرا حوّا خوانندش ؟ - گفت : لأنّها خلقت من حىّ ، از زندهء آفريده‌اند او را ، گفتند : او را چرا آفريدند ؟ - گفت : تا با يكديگرمان سكون باشد .

اين بهشت تا كدام بود

اين بهشت تا كدام بود

ابو القاسم بلخى گفت : بستانى بود بهشت خلد نبود و درست آنست كه بهشت خلد بود و خلد و باقى آنست كه فانى نشود امّا چون خداى تعالى فنا بيافريند فانى شود پس خداى تعالى عين آن باز آفريند گويند كه : اگر بهشت خلد بودى انتقال روا نبودى ؛ نه چنين است آن را اخراج و انتقال نباشد كه بر وجه ثواب بعد قيام الساعه در آنجا شود و سمع به اين وارد است ، و اين بهشت در آسمان هفتم است و آنست كه رسول صلى اللّه عليه و آله در شب معراج درو رفت و بگرديد و گفت : عرضت علىّ الجنّة حتّى هممت ان اقطف من ثمراتها و عرضت علىّ النار حتّى اتّقيت حرّها بيدى ؛ بهشت بر من عرضه كردند تا كه قصد كردم كه ميوهء بهشت بچينم و دوزخ بر من عرضه كردند تا كه بدست از حرارت دوزخ احتراز كردم و اين نهى از خداى تعالى آدم را بر سبيل ندب بود از آنكه بدليل عقل معلوم شده است كه پيغمبران ارتكاب منهىّ عنه نكنند كه اگر كنند منفّر « 2 » بود از قبول قول ايشان .

( 1 ) - - در نسخهء قديمى : « و بر سرينان » . ( 2 ) - - يعنى رماننده .