تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٨
1 - عهد پيش از مغول
واقعا پربها براى آيندگان باقى گذارد . بطورى كه استاد زاخائو به حق نوشته : بيهقى وضع زندگى دربارى را با صراحت و صداقت تام و تمامى شرح داده است . و علىرغم احترامى كه نسبت به ديهيم سلطنت داشته حق خويش نمىداند كه اعمال بد خداوندگار و سلطان خود را پنهان دارد « 1 » . مؤلف خود مىگويد « 2 » كه پس از بركنارى از خدمت بر همه حسابهائى كه با مخالفان پيشين خويش داشته قلم بطلان كشبده و مىكوشد تا حوادث را بدون غرض و جانب‌دارى شرح دهد . و در واقع داستان‌هائى كه از تحريكات و تفتينات دربارى مىنويسد از نظرگاه شاهد بىغرضى بيان شده .
تاريخ بيهقى كمتر از آن‌چه استحقاق داشته تاكنون مورد استفاده قرار گرفته است . به‌ويژه اين نكته جالب توجه است كه هيچ يك از دانشمندانى كه دربارهء قراخانيان « 3 » تأليفاتى كرده‌اند از اثر وى بهره مهمى نگرفته‌اند « 4 » و حال آنكه مشروح‌ترين و دقيق‌ترين اطلاعات مربوط به سلالهء مزبور را در مدت زمانى طولانى فقط در تاريخ بيهقى مىتوان يافت .
تاحدى نقايص چاپ مورلى ( حروف غيرواضح ، فقدان سرفصل‌ها و فهارس و غيره ) سبب اين وضع بوده . خلاصهء مفصلى از محتوى تاريخ
( 1 ) - بيهقى : چاپ مورلى - 573 ( چاپ غنى - فياض ، 462 ) . ( 2 ) - بيهقى : چاپ مورلى - 207 ( چاپ غنى - فياض 179 - 178 ) . ( 3 ) - گريگوريف : قراخانيان - . 46 - 36 . II , S ، « Zur Geschichte » ، Sachau ؛ « ge ؟ Nachtra » ، nzen ; Dorn ؟ ber die Mu ؟ Dorn . U جوزجانى : ترجمهء راورتى ، I ، 901 - 900 ( حاشيهء راورتى ) - گوتادگوبيليك : چاپ رادلوف - I - ص LXXVIII - LXXX ( مقدمه ) ( رادلوف « دربارهء اويغوريان » ص 125 - 122 ) . ( 4 ) - اشاراتى در تأليفات زاخائو و راورتى ديده مىشود .