تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٩

1 - عهد پيش از مغول

بوده . اين تأليف به چهار مجلد تقسيم شده و به زمان محمود خاتمه مىيافته .

فقط دو مجلد اول حاوى تاريخ پيش از اسلام و تاريخ محمد ( ص ) به دست ما رسيده . نام كتاب غرر اخبار سلاطين ايران و تاريخ آنان است « 1 » [ غرر اخبار ملوك الفرس و سيرهم ] .

اندكى پس از مرگ نصر كتاب « تاريخ اليمينى » ابو نصر محمد بن عبد الجبار عتبى به زبان عربى تأليف شد كه به حادثهء درگذشت نصر پايان مىيابد . در اين اثر كامل‌ترين بازديد حوادث سالهاى 365 تا 412 هجرى مندرج است .

تأليف عتبى منبع اصلى ابن اثير و ديگر ناقلان اخبار بوده است .

به رغم وفور كلمات و جملات پر طمطراقى كه مطالعهء اصل تأليف عتبى را دشوار مىسازد ، مؤلف مزبور به قول آ . موللر « 2 » عقيدهء خويش را دربارهء حوادث با آزادى بسيار - بيش از آنچه از يك مورخ دربارى انتظار مىرود - ابراز مىداشته . مؤلف در سرگذشتى كه به قلم خود وى است اعتراف مى - كند كه اين كتاب را به منظور « تجليل » محمود به رشتهء تحرير درآورده و به خاطر نوشتن آن عنايت وزير را جلب نموده . با اين‌حال جوانب تاريك آن سلطنت پرزرق‌وبرق و فقر مردم را كه بر اثر ماليات‌هاى توان‌فرسا از هستى ساقط شده بودند ، پنهان نمىدارد .

عتبى از خاندانى بوده كه دو وزير دوران سامانيان از آن برخاسته بودند و خود در زمان محمود شغل دولتى داشته و به اين دلايل البته ذهن وى مشحون از انديشهء دستگاه ادارى سلطنت مطلقه بوده و با مخالفت

( 1 ) - 284 . Catalogue BN , P » ، A ) De Slane 742 . SUPPl ) ( يكى بودن « دو » ثعالبى بدون ترديد ثابت شده » From Arabic » ، Rosenthal ) 182 . P ( « books . - ب . م . ) ( 2 ) - . 62 . Bd ll S « ، Der Islam » . ller ؟ Mu