تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥

1 - عهد پيش از مغول

مانند ايشان جهانگرد بوده و يكى از بزرگترين جغرافىدانان همهء ازمنه و اعصار شمرده مىشود . به عقيدهء كرمر « 1 » ( منقول از شپرنگر ) « اخبار وى دربارهء آب و هوا و محصولات بازرگانى و سكه‌ها و اوزان و مقادير و آداب و رسوم و خراج و بيگارىهاى مرسوم در هر كشور از جملهء مهمترين مدارك تاريخ فرهنگ مشرق‌زمين مىباشد » « 2 » .

ابو عبد اللّه محمّد بن احمد جيهانى « 3 » وزير سامانى كه در عهد صغيرى نصر بن احمد ( 302 هجرى قمرى ) امور ملك را اداره مىكرده حامى ابو زيد بلخى بوده است . بنا به گفتهء گرديزى « 4 » جيهانى مؤلف آثار بسيار ، در همهء شؤون دانش ، بوده و از آن جمله است تأليفى در جغرافيا ( مانند ديگر تأليفات همنوع خود ) به نام « مسالك و ممالك » . مقدسى « 5 » دربارهء اين تأليف چنين اظهار نظر مىكند : « مؤلف بيگانگان را گردآورده و از

نام مقدسى يا مقدسّى رجوع شود به 367 . De Goeje , JA , Ser . q , t . XIV , P و مقدمهء چاپ 1906 با پاسخ آ . فيشر ( « Fisher « Al - magdisi ) در . S , LX , Bd , ZDMG sq 404 و همچنين ، « Iran im Mittelalter . Bd II » ، Schwarz مقدمه . در انساب سمعانى ( چاپ مارگوليوس ورق b 539 ) نام وى را به‌صورت مقدسى آورده . ( 1 ) - 433 . Kremer » Culturgeschichte Bd I I . S » ( 2 ) - ( جزئيات در اثر كراچكوسكى ، « تأليفات جغرافيائى عربى ص 218 - 210 اى . يو . كراچكوسكى شكل « مقدسّى » را پذيرفته - هيأت تحريريه . ) ( 3 ) - « الفهرست » ، I ، 138 ، كه اشتباها پسر ابو عبد اللّه - ابو على كه در دوران متأخرتر زندگى مىكرده نام برده شده است . ( 4 ) - « متون » ، ص 6 . ( 5 ) - مقدسى ، 4 - 3 .