تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣

1 - عهد پيش از مغول

حكام آن ناحيه را پنهان دارد . مثلا داستان خيانت طاهر بن حسين و محتملا حكايت الحاد نصر بن احمد در تأليف وى وجود نداشته . در تأليفات تاريخى كه تحت تأثير سلّامى نوشته شده ( البته گاه اين تأثير غير مستقيم بوده ) هيچ خبرى دربارهء اين واقعه مذكور نيست و حال آنكه وقوع آن به هيچ‌وجه مورد ترديد نمىباشد و ما مىكوشيم تا در ضمن بازديد تاريخ سامانيان اين نكته را ثابت كنيم « 1 » . از اسلاف سلّامى مىتوان ابو القاسم عبد اللّه بن احمد البلخى الكعبى ( متوفى به سال 319 هجرى ) مؤلف كتابهاى « محاسن آل طاهر » و « مفاخر خراسان » را نام برد « 2 » .

ظاهرا در قلمرو دولت سامانيان تأليفات جغرافيائى بيش از كتاب هاى تاريخى پيشرفت و ترقى داشته « 3 » . ابو زيد احمد بن سهل البلخى جغرافى دان مشهور ( متوفى به سال 323 هجرى ) در متصرفات ايشان يعنى در شهر

( 1 ) - در « ارشاد » ( II ، 60 ) تأليفى ( كه شايد برخى بخش‌هاى آن متأخرتر باشد ) از ابو الحسين محمد بن سليمان به نام « فريد التاريخ فى اخبار خراسان » ياد شده است ؛ ( به‌جاى « فريد التاريخ » بايد « مزيد التاريخ » خواند ( رجوع شود به حاشيهء اواسط فصل 2 دربارهء ابو الحسين عتبى ) و . م . ) ( 2 ) - حاجى خليفه ، V ، 412 ؛ V , VI ؛ 33 . S ، « Die Ge schichtschreiber ) ، stenfeld ؟ Wu ( 3 ) - گ . فران مدارك و مطالب مربوط به اين تأليفات و معلومات اعراب را دربارهء چين و هندوچين گرد آورده است . Relations de Voyages et textes » ) geographiques arabes , Persans et turks relatifs a l , Extreme - Orient du ، traduits , revus et annotes par G . Ferrand ، « VIIIe au XVIIIe . . . Siecles . ، 1914 - 1913 ، t . - I - II , Paris ( با شماره‌گذارى واحد براى هر دو مجلد ) . در مجلد دوم ( ص 627 و بعد ) « متون چينى و ژاپونى و تميلى و كاوى و مالائى » نيز منقول است .