تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧٠

فصل دوم آسياى ميانه پيش از قرن دوازدهم ميلادى ( قرن ششم هجرى )

دهم ماه ذى القعدهء سال 389 هجرى « 1 » ( 23 اكتبر 999 ميلادى ) ايلك بدون اينكه با مقاومتى مواجه شود وارد بخارا شد و خزانهء سامانيان را تصرف كرد .

عبد الملك و ديگر اعضاى دودمان سامانى همه به اوزگند اعزام شدند و ايلك نيز حكام و جانشينانى از طرف خويش در بخارا و سمرقند منصوب كرده خود به آنجا بازگشت . بدين‌طريق آن دودمان شاهى كذائى در ميان بىعلاقگى و بىاعتنائى عامهء خلق - سقوط كرد . و كس در آن زمان به اهميت تاريخى اين واقعه كه پايان سيادت عنصر بومى آريائى براى هميشه بوده پى نبرد .

براى حل اين مسئله كه پس از مرگ بغراخان هارون چه كسى در رأس دودمان قراخانيان قرار داشته اسناد و مدارك دقيق و صحيح در دست نيست « 2 » .

شايد اين شخص پدر نصر ، يعنى ارسلان خان على بوده كه به گفتهء جمال قرشى « 3 » در ژانويه سال 998 ( زمستان 388 هجرى ) شهيد شد . صفت « حريق » ( سوخته شده ) كه در مورد مرگ او به كار رفته حاكى از علت درگذشت وى است .

نصر - كه لقب ارسلان ايلك داشته - بهر تقدير فقط حكومت ماوراء النهر را به اقطاع داشته و در اوزگند بسر مىبرده . در دولت قراخانيان ، مانند همهء دولت‌هاى معظم صحرانشينان ، مفهوم مالكيت عشيرتى از حقوق خصوصى به

( 1 ) - توجه شود به گفتهء استاد نلدكه « Das Iranische Nationalepos » ، ldke ؟ No ) ( 6 . anm ، 152 S « يكى از غم‌انگيزترين بليه‌هاى عظيمى كه در تاريخ آن كشور ديده مىشود » . ( 2 ) - ( رجوع شود به تأليف تازهء : . « Die Karachaniden » ، Pritsak - تحريريه ) . ( 3 ) - « متون » ، ص 133 - 132 .