تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦

1 - عهد پيش از مغول

سامانيان وجود داشته ، تأليفات تاريخى كه در دربار آل بويه نوشته شده محتملا از لحاظ مطالعهء تاريخ آسياى ميانه نيز داراى اهميت مىتوانست بود . ولى دريغ كه آثار گمشدهء مزبور را عجالتا بايد هيچ و نابوده انگاشت .

از آثار ياد شده [ تاريخ ] تأليف ابو الحسن ثابت بن سنان الصّابى ( صابئى ) پزشك « 1 » دربار معزّ الدّولهء بويى را بايد ياد كرد . تأليفات ثابت ( وفات در سال 365 هجرى ) زمانى از 295 ( از تاريخ بر تخت نشستن خليفهء مقتدر ) تا 363 هجرى را دربر مىگرفته .

تأليف خواهرزادهء وى ابو الحسين هلال بن المحسن [ الصّابى ] « 2 » ( وفات در سال 448 هجرى ) كه به سال 447 هجرى خاتمه مىيابد ، ذيل تأليف سابق الذكر است . قطعهء كوچكى از تاريخ مزبور كه فقط حاوى وقايع سه سال ( 390 - 392 هجرى ) مىباشد در يكى از نسخ خطى موزهء بريتانيا ( 19360 .

Cod . Add

) محفوظ مانده است . داستان جالب توجهى دربارهء اشغال بخارا از طرف قراخانيان كه متن و ترجمه آن را بارون و . ر . روزن چاپ و منتشر كرده « 3 » ، در آن اوراق مسطور است . [ ابو الحسن ] محمد بن هلال ، مشهور به غرس النعمه ، فرزند هلال مذكور ذيلى به كتاب پدر نوشته

( 1 ) - دربارهء وى رجوع شود به : . Sq 578 . Die Ssabier » . Bd I , S » . Chwolsohn « الفهرست » ، I ، 302 ؛ ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، VIII ، 476 ، 491 ؛ ياقوت ، « ارشاد » ، II ، 397 . ( 2 ) - دربارهء وى رجوع شود به : . Sq 606 . Die Ssabier » Bd I . S » . Chwolsohn ( 3 ) - روزن ، « داستان هلال الصابى » ص 272 و بعد . 323 . Brockelmann . GAL . I . S ؛ مستخرج از اثر هلال توسط آمد روز منتشر شده و زان پس مجددا در « Eclipse » مجلد 3 انتشار يافته . ترجمهء استاد مارگوليوس در مجلد VI .