تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦

1 - عهد پيش از مغول

منبع اصلى ابن اثير ، در تاريخ سه قرن اول اسلام ، تأليف ابو جعفر محمد بن جرير طبرى بوده كه خود از راويان و از آثار پيشين استفاده و نقل كرده و تاريخش به سال 302 هجرى ، ختم مىشود ( مؤلف مزبور در سال 310 هجرى درگذشته ) . گروهى از شرق‌شناسان در سال 1901 ميلادى به چاپ اين تأليف همت گماشته‌اند و اين خود در شرق‌شناسى گام بزرگى به پيش مىباشد « 1 » . ك . بروكلمان « 2 » دانشمند آلمانى تحقيقى دربارهء موضوع رابطهء ابن اثير و طبرى به عمل آورده است و به اين نتيجه رسيده كه پس از طبع و انتشار اثر طبرى نيز تأليف ابن اثير مقام برجسته‌اى را در ميان منابع اصيل - حتى در مورد تاريخ قديم‌ترين دورهء اسلامى - حفظ خواهد كرد .

به گفتهء بروكلمان هدف طبرى اين بوده كه مجموعى از همهء اطلاعات اعراب را در تأليف خويش بياورد . وى غالبا به نقل مطالب منابع خويش اكتفا كرده و گاه مطالبى را كه از تأليفات گوناگون گرفته در گفتار واحدى تلفيق نموده ، ولى تقريبا به موضوع صحت نسبى فلان و يا به همان روايت يعنى به سنجش و انتقاد توجهى نداشته است « 3 » ، در تأليف طبرى انتقاد بالكل مفقود است و اين خود حتى براى آن عهد نيز موجب شگفتى مىباشد . گذشته

( 1 ) - - Annales quos scripsit Abu Djafar Mohammed ibn Djarir at - 1879 ، Tabari , Cum aliis ed . M . j . de Goeje , Lugduni Batavorum , seriesI Introductio , glossarium 1890 - 1879 ، series IIJ ؛ 1889 - 1881 ، series II ، 1890 رجوع شود به : 1901 ، Indices ؛ 1901 ، addenda et emendanda . Sq 345 ، Bd I , S ، . Brockelmann , GAL ( 2 ) - . « Das Verhaitnis » ، Brockelmann ( 3 ) - ( در تأليف ك . بروكلمان انتقاد به شيوه‌هاى طبرى با قيد كلمهء Gelegentlich ( « گاه » ) به عمل آمده است . . . و . م . )