تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٢
فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر
مستحكم رميثن « 1 » كه تاكنون نيز به همين نام موسوم است يكى از جالب‌توجه ترين روستاهاى اطراف بخارا بوده و « بخاراى قديم » « 2 » شمرده مىشده ، يعنى مقر باستانى امراى بخارا . بعد از بناى بخارا نيز امراى محل زمستان را در رميثن مىگذراندند . بنيان اين محل را به افراسياب افسانه‌اى نسبت مىدادند .
كيخسرو رقيب افراسياب در مقابل رميثن يعنى بر كرانهء ديگر جويبار ، روستاى رامش را بنا كرد و در آنجا معبدى براى آتش‌پرستان ساخت كه حتى در دوران سامانيان نيز مورد احترام بوده . بيرونى نيز از آتشكدهء رامش سخن گفته « 3 » . مغان در اين مكان يكى از جشن‌هاى بزرگ ساليانهء خويش را برگزار مىكردند . در رميثن بتكده برپا بوده « 4 » . در زمان مقدسى حومهء رميثن متروك و ويران بوده « 5 » .
17 -
خامه : تا به روستائى به همين نام ممتد بوده . دربارهء موضع اين روستا چيزى نمىدانيم . بدينقرار از پانزده رستاقى كه درون حصار بزرگ قرار داشته‌اند ( يعنى زر ، فرعيذد ( ؟ ) ، سخر ، طواويس ، به ورق يا به ورق ( ؟ )
( 1 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 15 - 14 . ( 2 ) - مقدسى ، 282 . ( 3 ) - « آثار الباقيه » ، ترجمهء زاخائو ، 221 . ( 4 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 6 . ( 5 ) - مقدسى جز اين چيزى نمىگويد و از « خرابه‌هاى وسيع شهر باستانى ( 462 . p ، « The Lands » ، Le Strange ) سخنى نمىراند . خطاى لى استرنج را من در ZVORAO مجلد XV I I ، ص 106 O . تصحيح و رفع كرده‌ام . دربارهء رميثن كنونى رجوع شود به : زيمين ، « گزارش دو سفر بخارا » ، ص 146 و بعد .