تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٣
فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر
نرشخى دروازه‌هاى مزبور به ترتيب زير است :
1 - در بازار ( در تأليف استخرى : « آهنى » ) - كه بعدها دروازهء « عطاران » ناميده ميشده .
2 - در شهرستان ( در تأليف استخرى : « باب المدينة » ) .
3 - در بنوسعد .
4 - در بنو اسد . كه در دوران پيش از اسلام « در مهره » خوانده مىشد .
5 - در كهن‌دز [ كنديز ] « 1 »
6 - در حق‌ره .
7 - دروازهء نو - كه ديرتر از ديگر دروازه‌ها ساخته شده « 2 » .
از متن تأليف نرشخى ، دربارهء موضع اين دروازه‌ها - بجز البته دروازه كهن‌دز كه روبروى ارك مزبور قرار داشته - مفهوم درستى بدست نمىآيد . فقط معلوم و واضح است كه دروازهء بازار و دروازهء بنو سعد و دروازهء بنو اسد در كنار هم به ترتيب قرار گرفته بوده‌اند .
دروازهء كهن‌دز محكم‌ترين دروازهء شهرستان شمرده مىشده . در نزديكى آن حصنى كه توسط يكى از اميران ترك بنام سوباشى تگين ( يعنى :
« شاهزاده سالار جنگ » ) بنا شده بود برپا بوده « 3 » . در اين محل بيشتر
( 1 ) - در چاپ شفر ؛ 54 ، به‌جاى « كبريه » بايد « كنديز » خوانده شود ؛ رجوع شود به نرشخى ، ترجمهء ليوشكين ، 72 . ( 2 ) - به گفتهء نرشخى چنين است . در چاپ شفر به‌جاى « نو » « نون » هم ( ص 52 ) ديده مىشود . دگويه [ دخويه ] از روى نسخ خطى عربى قرائت « نور » را پذيرفته . ( 3 ) - در چاپ شفر ، « سوناس » .