تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٢

فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر

بوده محفوظ مانده بود . داستانى روايت مىشده كه كاخ چند بار پيش از پايان ساختمان ويران شد . و سرانجام به متابعت از اندرز خردمندان به هفت ستون سنگى به عدد هفت ستارهء بنات النعش قائم گشت و توانستند بناى آن را به اتمام رسانند . بعدها كهن‌دز و كاخ خراب شد و در قرن دوازدهم م . ( ششم ه . ) ارسلان خان محمد تجديد بنايشان كرد . در سال 534 ه . خوارزمشاه آتسز كهن‌دز را ويران ساخت . در 536 ه . البتگين حاكم شهر كه از قراختائيان بوده آن را احياء كرد . در 538 ه . غزان ويرانش ساختند و مصالح آن در سال 560 ه ، در ساختمان حصار ربض بخارا به كار رفت . در 604 ه . محمد خوارزمشاه به تجديد بناى كهن‌دز همت گماشت و آن بنا تا زمانيكه در 617 ه .

چنگيز خان منهدمش كرد برپا و باقى بوده .

شهرستان [ بخارا ] بر خلاف سمرقند و بلخ و مرو - هفت دروازه داشت .

شايد در اين مورد نيز ملاحظات دينى - كه در بناى كاخ و كهن‌دز مرعى گشته بوده - مؤثر واقع شده .

استخرى « 1 » و نرشخى « 2 » دروازه‌هاى شهرستان را برشمرده‌اند . در تأليف

آمد ( نرشخى ، چاپ شفر ، 40 ) ؛ بلاذرى ( 413 ) بيدون را ملك سراسر سغد مىخواند . در تأليف يوستى اين كلمه را به صورت « باندون » و « بايدون » و « نايدون » نيز نقل كرده . ( b 219 ، b 62 . Jranisches NamenBueh , S » ، Justi ) ( 1 ) - استخرى ، 306 . ( 2 ) - ( محل دروازه‌هاى بخارا - آنچنانكه بارتولد معين كرده - غالبا نادرست است . و ا . آ . سوخاريوا ( « در تاريخ » ، ص 44 - 36 ) گفته‌هاى او را تصحيح كرده - تحريريه )