تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٠

فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر

بنا به گفتهء سمعانى و ياقوت اين شهر هم مدتى جزو اسروشنه محسوب مىگشته « 1 » . اريق سينو آب از رستاق‌وذار مىگذشته و تا به اشتخن مىرسيده .

رستاق‌هاى كبود نجكت و مرزبان از اريق على حده‌اى كه در مقابل سمرقند از رود منشعب مىشده مشروب مىشدند . شهرهاى كبود نجكت و وذار هريك دو فرسخ با سمرقند فاصله داشته « 2 » . توماشك « 3 » نام كبود نجكت را با قريهء كنونى گبدان يا گبدون نزديك مىداند « 4 » . شهر وذار نيز مانند پاره‌اى از قراى اين رستاق مركز اعراب ساكن در آن ناحيه بوده و اين تازيان به قبيلهء بكر بن وائل تعلق داشتند ولى خود را سباعى مىخواندند .

ظاهرا خود را به ابو مزاحم سباع بن النضر بن السكرى الوذارى بانى مسجد محل ، متوفى در جمادى الاولى سال 269 ه . منسوب مىكردند « 5 » .

( 1 ) - ياقوت ، « معجم » ، I ، 464 ؛ سمعانى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 38 ؛ چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الباركثى » ( در چاپ عكسى اشتباها « الاباركثى » و پائين‌تر « اباركث » نوشته شده ) . باركث در محلى بوده كه تيمور قريهء شيراز را در آنجا بنا كرد ؛ رجوع شود به : بارتولد ، « آبيارى » ص 111 . ( 2 ) - استخرى ، 342 . به گفتهء سمعانى ( « متون » ، ص 68 ؛ چاپ مارگوليوس ذيل كلمهء « الوذارى » ) و ياقوت ( « معجم » IV ، 916 ) از سمرقند تا وذار 4 فرسخ بوده . به قول سمعانى در آنجا « حصن » و مسجد جامع و مناره وجود داشته . ( 3 ) - 85 . S ، « Tomaschek « Sogdiana ( 4 ) - قريهء كبود كه اكنون « بش‌اريق » ناميده مىشود ( وياتكين « مطالب و مدارك » ، ص 70 ) در تأليف بابر به معيت شيراز ذكر شده . ( « با برنامه » چاپ بوريج ، ورق b 59 ؛ ترجمه بوريج ، I ، 98 ) . ( 5 ) - « متون » ، ص 69 ( سمعانى ؛ چاپ ؛ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الوذارى » ) . رقم 209 در تأليف ياقوت ( « معجم » ، IV ، 917 ) خطاست ، زيرا كه بگفتهء سمعانى ابو مزاحم فقط در 233 ه از عراق به وطن بازگشت .