تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٦

فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر

بيرون مقبره نهر بزرگى هست كه از وسط زاويه‌اى « 1 » كه در آن نزديكى است عبور مىكند . در دوسوى نهر درختان و نهالهاى مو و يا ياسمن نشانده‌اند و در زاويهء مذكور منازلى براى سكونت مسافرين موجود است » . ( از سفرنامه ابن بطوطه ترجمهء دكتر موحد - مترجم ) .

در ناحيهء سمرقند دوازده رستاق « 2 » وجود داشته : شش رستاق در جنوب زرافشان ( بنجيكت يا پنجيكت ، ورغ‌سر ، مايمرغ ، سنجرفغن ، درغم [ درغام ] و ابغر ) و شش رستاق در شمال آن ( ياركث ، بورنمد ، بوزماجن ، كبود نجكت ، وذار ، مرزبان ) . رستاق‌ها به‌ترتيب از شرق به غرب برشمرده شده‌اند . پاره‌اى از آنها ، مانند مايمرغ ( كه ورغ‌سر و سنجر - فغن در گذشته جزو آن بوده‌اند ) و كبود نجكت « 3 » و ابغر « 4 » در دوران پيش از اسلام متصرفه ويژه‌اى را تشكيل مىداده‌اند . رستاق‌هاى ورغ‌سر و مايمرغ و سنجرفغن « 5 » و درغم از اريق‌هاى منشعب از ورغ‌سر مشروب مىشدند . رستاق

( 1 ) - كلمهء « الزاويه » به معنى حجره و مسافرخانهء زوار است . ظاهرا اينجا به معنى اخير و يا شايد به معنى « مدرسه » استعمال شده . ( 2 ) - استخرى ، 323 - 320 ؛ ابن حوقل ، 373 - 369 . ( 3 ) - 87 - 79 . S ، « Sogdiarna » ، Tomaschek و نيز رجوع شود به : . sq 56 . S « ، Die Chronologie » ، Marquart . sq 34 1 P ، « Documents » ، Chavannes ( 4 ) - ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، V ، 68 . ( 5 ) - نام « سنجرفغن » در « زنجرباغ » امروزى محفوظ مانده . زنجرباغ قريه‌ايست در ساحل راست ينگى اريق ؛ رجوع شود به « وقف‌نامه » ( قرن 16 م . ) نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق a 38 و b 67 ؛ رجوع شود همچنين به : وياتكين ، « مطالب و مدارك » ، ص 38 . ( در چاپ انگليسى سال 1928 ، ص 93 ، اين بخش حاشيه اشتباها پائين‌تر بعد از كلمات « چهار فرسخ پهنا » قرار گرفته . تحريريه ) .