تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٧

فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر

اول قرن هشتم هجرى - به هنگام سفر ابن بطوطه « 1 » ويران بوده . اندكى پس از آن تاريخ تجديد بنا شد ولى ديگر به پايهء اهميت نخستين نرسيد .

ويرانه‌هاى باقيماندهء شهر كهن وسعت 25 ورست ( هر ورست 06 / 1 كيلومتر ) را فرو گرفته و هيچ‌گونه تحقيق عميقى در آن به عمل نيامده . ظاهرا همهء ويرانه‌هائى كه در سطح زمين ديده مىشود - چنان كه انتظار مىرفته - مربوط به دوران اسلامى مىباشد « 2 » . شهر عمدهء كنونى ناحيهء مزبور مزار شريف است كه در 22 ورستى مشرق بلخ قرار گرفته و در نزديكى آرامگاه موهوم على ( ع ) خليفه كه در قرن دوازدهم نزديك دهكدهء خير كشف شده - پديد آمده است .

طبق افسانه‌اى كه غرناطى « 3 » جهانگرد نقل مىكند - والى ناحيه و لشكريان او و علماء به چشم خويش جسد خليفه را كه متلاشى نشده بوده ديده بودند . و على الرسم اصالت آن گور به وسيلهء معجزاتى چند ثابت شد و ظاهرا در آن زمان نياز مبرم به ظهور آن معجزات وجود داشته - زيرا مقارن همان اوقات از كشف جسد متلاشى نشده ابراهيم و اسحق و يعقوب نبى نيز سخن رفته « 4 » ( در زمان ابن بطوطه قبر حزقيال نبى را نشان مىدادند ) . بر قبر على

( 1 ) - ابن بطوطه - III - 62 - 58 . ( 2 ) - . 204 . Vol . II p ، « Travels » ، Burnes و نيز رجوع شود به : شرحى كه ( با نقشه ) يت نوشته : ( . 280 ، 256 . pp « ، Northern Afghanistan » ، Yate ) و وصفى كه من در كتاب بازديد تاريخى - جغرافيائى - خود - ص 19 - از آن نقل كرده‌ام ( 3 ) - « متون » - ص 22 - 21 . ( 4 ) - ابن الاثير - چاپ تورنبرگ - - X 394 .