تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٠

فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر

مىدانستند كه اكنون پنج ناميده مىشود و بخش علياى آن به وخاب « 1 » موسوم است و از نواحى وخن ( وخان ) و شغنان ( شوغنان ) و كران ( محتملا - روشن و درواز ) « 2 » عبور مىكند . در قرن دهم ميلادى ساكنان اين نواحى را بت‌پرستان تشكيل مىدادند « 3 » . گرچه ظاهرا از لحاظ سياسى مطيع اسلام بوده‌اند . به گفتهء ابن خردادبه « 4 » وخن ( وخان ) 20000 درهم ( طبق يك نسخهء خطى ديگر : 10000 درهم ) و شوغنان - 40000 ( طبق نسخهء خطى ديگر :

4000 ) و كران 4000 درهم خراج مىپرداختند . يعقوبى « 5 » از « خمار بك سلطان شوغنان و بدخشان » ياد مىكند . ماركوپولو ساكنان وخان را مسلمان مىداند « 6 » .

در ناحيهء وخان از وجود كانهاى زر « 7 » و سيم « 8 » سخن رفته است . جادهء بازرگانى كه به تبت يعنى به بخش علياى شط هند - كه ساكنان آن از مردم

( 1 ) - ابن رسته - 91 . ( 2 ) - رجوع شود به : n ؟ Kura در تأليف ماركوارت ( 222 . ahr , S ؟ ns ؟ ra ؟ E ) كه محل آن نيز بخش جنوبى بدخشان معين شده . ( 3 ) - استخرى 297 - 296 . ( 4 ) - ابن خردادبه - 37 . به گفتهء مقدسى ( 340 ) وخان 40000 درهم مىپرداخته . ( 5 ) - « كتاب البلدان » ، 292 ؛ ماركوارت ( 225 . ahr , S ؟ ns ؟ Era ) . ( 6 ) - مينايف - « اطلاعات » - ص 75 ؛ ماركوپولو - ترجمهء يول - I - 171 ( ترجمهء مينايف - 67 ) . ( 7 ) - ابن رسته - 93 . ( 8 ) - استخرى - 297 .