تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٢

3 - كتاب‌هاى كومكى

نخستين قرنهاى اسلامى - تا حدى جزءبه‌جزء - از روى هر دو روايت عربى و فارسى - تأليف طبرى « 1 » . از منابع بعدى كمتر استفاده شده و تنها نسخهء خطى كه بدان اشاره و استناد گشته - « ظفرنامهء » - نظام الدين شامى مىباشد .

البته گمان نمىرود خود مؤلف هم مدعى باشد كه هرآنچه را كه در مورد تاريخ آسياى ميانه « مهم » است از كتاب او بتوان كسب كرد « 2 » .

دو مجلد تأليف (

Jeremiah Curtin

) ( كرتين ) كه در سال 1908 ميلادى ( بعد از مرگ مؤلف ) تحت عنوان : « تاريخ مغولان » ( «

The Mongols

» «

A History

) و « مغولان در روسيه » (

The Mongols in Russia

) منتشر شده و مجلد اول با مقدمهء ت . روزولت است - نيز هيچ ارزش علمى ندارد .

گرچه مقدمه دربارهء مؤلف مىگويد : « در اين رشته بخصوص هيچيك از دانشمندان امريكائى و اروپائى حتى به نزديك مؤلف نيز نرسيده » . ولى مؤلف از لحاظ معلومات و اطلاعات و دقت به هيچوجه به پاى هنرى هوورث نمىرسد . هرگز از منابع خويش سخنى نمىگويد چه رسد به اينكه دربارهء اهميت نسبى آنها صحبت دارد يا به انتقاد پردازد . فقط در يادداشتى كه پيش از «

The Mongols in Russia

» ( مغولان در روسيه ) مندرج است گفته شده كه « آقاى كرتين در حين آوردن مطالب و مدارك براى «

The Mongols

» [ مغولان ] و «

The Mongols in Russia

» [ مغولان در روسيه ] از تاريخ‌هاى متقدم چين و ايران و روسيه استفاده كرده و براى به‌دست آوردن تواريخ مزبور چند بار به روسيه و يك بار به مشرق زمين سفر كرده است » . ولى اين دو كتاب از اطلاع مؤلف به منابع اصلى حكايت نمىكند . مجلد دوم بيشتر

( 1 ) - 108 - 34 . pp ، « the Heart of Asia » ، Skrine and Ross ( 2 ) - رجوع شود به : 543 . The Duab » p » ، Rickmers