تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥

2 - هجوم مغول

است به نام « تاريخ گزيده » در سال 735 هجرى نوشته شده و تاريخ وقايع را تا سال 730 هجرى رسانده « 1 » . در اين كتاب شرح مختصرى دربارهء تاريخ عمومى مىيابيم كه فاقد اهميت نمىباشد . رشيد الدين در شرح تاريخ سامانيان و نخستين شاهان غزنوى كلمه‌به‌كلمه ترجمهء فارسى كتاب عتبى را نقل مىكند ، ولى حمد اللّه مستوفى قزوينى مطالب چندى به‌دست مىدهد كه در تأليف عتبى وجود ندارد اما ديگر منابع آن را تأييد مىكنند . مثلا تاريخ تصادم حكومت سامانيان با سيمجوريان را حمد اللّه قزوينى - نه آنگونه كه عتبى بيان كرده ، بلكه بدان‌گونه كه گرديزى و عوفى « 2 » آورده‌اند - نقل مىكند .

گفتار حمد اللّه مستوفى دربارهء جغتائيان « 3 » بسيار مختصر است و ظاهرا چندان سزاوار وثوق نيست . در پايان كتاب اطلاعاتى دربارهء عدهء كثيرى از شيوخ ، به ترتيب تاريخ ، مندرج است . سرانجام مورخ مزبور در پايان دوران حيات شرح وقايع بعدى قرن 14 ميلادى ( هشتم هجرى ) را به كتاب خويش منضم كرده آن را به سال 744 هجرى مختوم ساخته است . پسر اوزين الدين گفتار پدر را تعقيب كرده تا فتح ايران به دست تيمور رسانيده .

فصل مربوط به سامانيان را شفر به ضميمهء چاپ تأليف نرشخى « 4 » و فصل مربوط به سلجوقيان را در «

Journal asiatique

» « 5 » چاپ و منتشر كرده . اين كتاب

( 1 ) - رجوع شود به : 82 - 80 . vol . I , pp ، « Pers . MSS » ، Rieu ( 2 ) - « متون » - ص 12 - 11 ، 92 - 91 . ( 3 ) - حمد اللّه قزوينى ، « تاريخ گزيده » ، نسخهء خطى - ص 220 - 319 153 LGU NO ؛ چاپ براون ، متن ، 576 و بعد . ( 4 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 111 - 99 . ( 5 ) - liens ou Assassins ؟ Histoire des Seldjoukides et des Ismae » - de I ' iran . EXtraite du Tarikhi Guzideh ou Histoire Choisie d ' Hamd -